Historia Normannorum, pars Italica · Romualdus Salernitanus, Chronicon

Historia Normannorum, pars Italica

Anno dominice incarnationis DCCCXXXVIII, indictione II, corpus beati Bartholomei apostoli de Lypari insula in Beneuentum translatum est, principante tunc in eadem ciuitate Sicardo quinto iam Beneuentanorum principe filio Siconis principis.

Anno dominice incarnationis DCCCXL, indictione III, [192v] Ludouicus imperator obiit anno uite sue LXIV, imperii uero XXVII, Aquitanie autem prefuit per annos XXXVI, sepultusque est Metis in basilica sancti Arnulphi. Eodem anno facta est eclypsis solis feria IV, ante ascensionem Domini, hora diei nona, II. nonas madii. UergenteUertente igitur anno in die ascensionis Domini apud Fontanetum in Burgundia fit bellum a quattuor filiis ipsius Ludouici, Carolo scilicet, Lothario, Ludouico atque Pipino, ubi multus effusus est sanguis humanus. Ex quibus Carolus, qui appellatur Caluus, regnum Francorum et postmodum imperium Romanorum obtinuitoptinuit: Lotharius uero Italiam et eam partem Gallie sibi uendicauit, que usque in hodiernum diem ex suo nomine Lotharii regnum appellatur; Ludouicus autem Burgundiam, deinde Germanie regnum sibi uendicauit; Pipinus uero Aquitaniam possedit. Post quattuor annos gens Normannica Galliam irrumpens Parisius usque uenit monasteriumque beati Germani depopulata est, quorum dux Ragenasius nomine sub principe Horich hanc deuastationem peragens post triduum expirauit. Ceteri uero raptores et uiolatores sancti loci disenterie morbo perierunt.

Interea Rome Gregorius papa diem obiit.

Et successit ei in pontificatus honorem Sergius seditque annis III. Cuius temporibus Sarraceni [193r] deuastauerunt Italiam. Tunc quoque diuisus est principatus Beneuenti atque Salerni: et Beneuenti quidem princeps Radelchis, Salerni uero Sikenolfus factus est Princeps.

Rome uero Sergio papa defuncto, Leo quartus successit in Romanum pontificatum, seditque annis VIII. Hic autem Ludouicum Lotharii filium coronauit imperatorem, quique etiam edificauit ciuitatem, que hodie porticus hodie nominatur, quam Leoninam de nomine suo appellauit. Hic fecit ciborium super altare sancti Petri argenteum et ante ipsum altare tabulam auream mira gemmarum uarietate distinctam, et iuxta altare crucem auream, et regulas confessionis argenteas et portas ecclesie argenteas. Hic edificauit ecclesiam Rome que hodie dicitur sancta Maria Noua, et ecclesiam sanctorum quattuorIV Coronatorum. Hic idem, ut in pontificali legitur, inuidiose super quibusdam criminibus pulsatus synodum congregauit, et se iuramento innoxium demonstrauit. Hic quoque a Romanis orbatus est, qui licet orbatus, quandiu tamen uixit Romanam gubernauit ecclesiam.

Anno dominice incarnationic DCCCLV corpus beati Uincentii a Ualentia Yspanie ciuitate per quemdam monachum in Galliam deportatum est, et apud monasterium beati Benedicti in Gallia quod Castrum uocatur, situm in pago Al[193v]biensium, conditum. Per idem tempus defuncto Leone Romano pontifice, Benedictus papalem cathedram sedit annis II.

Quo defuncto Nicolaus pontificali cathedra sublimatus est, seditque annis IX. Iste Michaelem excommunicauit Constantinopolitanum imperatorem propter Ignatii patriarche iniustam depositionem; excommunicauitque Lotharium regem propter Gualderade pellicis sue societatem. Non multo post idem Lotharius rex per Italiam ueniens Romam, accepta penitentia, mortuus est. Cui Ludouicus nepos eius, genitus uero Caroli imperatoris, in imperium Italie substituitur; in Gallia autem eiusdem Lotarii regnum Carolus et Ludouicus Germanie rex inter se diuidunt.

Anno dominice incarnationis DCCCLVI Basilius cognomento Paracemomenus, quem Michael Grecorum imperator in consortium imperii Constantinopolitani ascirerat, eumdem Michaelem dolo interfecit et imperium sibi arripuit. Eodem annotempore Sarracenorum exercitus ad ecclesiam sancti Michaelis in monte Gargano perrexerunt et multos qui ad orationem conuenerant depredantes redierunt. Interea Rome Nicolaus papa defungitur et successit ei Hadrianus qui sedit annis V.

Anno dominice incarnationis DCCCLXXI Carolus imperator Uienna in sua potestate accepta, Nordman[194r]nos perdomuit accipiens obsides quales quesiuit. Ludouicus autem frater eius Germanie rex habuit filios Ludouicum et Carolum et Carlomannum. Ludouicus uero Italie imperator die pentecostes Rome apud Lateranense palatium ab Hadriano papa coronatus est. Hic hoste collecta Capuam uenit, et per Beneuentum in Apuliam cuncta sibi componens; qui non multo post mortuus est. Eodem anno Ludouicus Germanie rex filium suum Carolum in Italiam misit qui eam optinuit. Quo tempore Basilius pater Constantini, et Leonis Constantinopolitanum regebunt imperium.

Interea Hadrianus papa mortuus est et Iohannes Romane ecclesie archidiaconus in locum eius substituitur.

Anno dominice incarnationis DCCCLXXV , indictione VIII. Carolus imperator a Iohanne papa inuitatus Romam uenit, a quo coronatus et Romanorum imperator appellatus est; quique episcopis et ceteris quibusque clericis assistentibus, et uestibus ecclesiasticis indutis, ipse in gremio Synodi in uestitu deaurato, Romano more paratus et coronatus, cantans antiphonam: exaudi nos Domine, concilium conuocat. Preterea Ludouicus rex Germanie diem obiit, cui successit Ludouicus filius eius. Hic cum Saxonibus contra Hunnos, qui e regione Saxonum sunt, bellum committens cum multa ex utraque hominum strage uic[194v]toriam adeptus est.

Anno domini DCCCLXXVII Carolus imperator febre correptus in Italia letalem potum ueneno mixtum bibit quem sibi nimium dilectus ac credulus medicus iudeus, Sedecias nomine, dedit sicque mortuus est anno eius imperii XXXVII, et in successione Lotharii regis anno III. Carolo autem successit Ludouicus filius eius in regnum, et hic a Iohanne papa coronatus est.

Anno dominice incarnationis DCCCLXXIX , indictione XII. Ludouicus filius Caroli et Ludouicus filius Ludouici, concione collecta, regnum sibi statuerunt sicut a patribus eis acciderat. Ipso quoque anno Ludouicus Francorum imperator Caroli Calui filius post amministratum biennio regnum mortuus est; qui nihilnichil fecisse nomen sortitus est. Uir omnibus immunditiis ac uanitatibus plenus nihil enim strenue gessit. Hic quamdam sanctimonialem monasterio abstractam suo coniugio copulauit: cuius peccato Gallia afflicta est mortalitate et maxima barbarorum clade. Ludouico itaque diem obeunte, Carolus filius eius qui simplex est dictus, patre orbatus, ei in imperium successit. Ludouicus autem Ludouici Germanie regis filius suggestione quorundam suorum amicorum uenit in Galliam ad optinendum eam: et ut cognouit quod eam optinere non posset, in Germaniam est reuersus. Hic utiliter sibi, [195r] ac regno uiuens non multo post tempore moritur.

Anno dominice incarnationis DCCCLXXXI , indictione XIII. Carolus simplex Italiam perrexit, Romamque ueniens a Iohanne papa imperator unctus est. Iste multos a suis maxime quidem a Roberto suo principe labores in suo regimine pertulit. Apud Constantinopolim uero Leo et Alexander filii Basilii Paracemomeni tunc imperabant.

Anno dominice incarnationis DCCCLXXXIII. Iohannes papa, postquam decem annos et menses V Romanam gubernauit ecclesiam, defunctus est.

Et Marinus ei successit qui sedit anno uno et mensibus V. Quo defuncto, successit Hadrianus in Romanum pontificatum, seditique anno uno, mensibus IV; post cuius obitum Stephanus papalem cathedram gubernauit annis VI. Eo autem uita decedente, successit ei Formosus qui sedit annis V mensibus VI; cuius temporibus Langobardis repellentibus, Franci Italicum perdiderunt imperium.

Anno dominice incarnationisAnni domini DCCCXCIIIDCCCLXXXXIV. Primus GuaimariusGuaymarius suscepit principatum in Salerno, et regnauit annis XXXIX.

Anno dominice incarnationis CMII , indictione V. Urbs Tauromenis a Sarracenis capta est. Eodem anno in nocte uisi sunt igniculi in modum stellarum per aera discurrentes: qua nocte rex Africe residens [195v] super ConsenciamConsentiam Calabrie ciuitatem, Dei iudicio, mortuus est.

Anno dominice incarnationis CMVI. Carolus Francorum rex qui Simplex est dictus, obiit anno regni eius XXVII, post cuius mortem quidam Rodulfus, annuenteannitente Robberto principe, regnum Francorum arripuit iniuste tenuitque annisanni XIII. Sub hoc itaque Rodulfo Ugo Robberti filius post patris obitum nomen Abbatis sumpsit. Mortuo autem rege Rodulfo Ludouicus Caroli Simplicis filius transactis puerilibus annis est iure unctus in regem. Post hec Francorum proceres instinctu Ugonis Abbatis rebellauerunt contra regem Ludouicum. Et ipso anno facta est fames ualida per totum regnum Francorum ita ut modius frumenti uenumdaretur solidos XXIV. Eodem quoque anno mense Maio sanguis pluit super operarios. Hac itaque tempestate Otto non tam suggestione Saxonum quam et quorumdam factionefaccione Francorum, maxime quidem Ugonis Abbatis, unctus est in regem Saxonie. Interea apud Constantinopolim mortuis Leone et Alexandro imperatoribus Constantinus eiusdem Leonis filius suscepit imperium, regnauitque annis sex.

AnnoAnni domini CMXIII, defuncto Constantino imperatore Romano, Heliopolitanus Constantinopolitanum suscepit imperium tenuitque annis XXV.

Inter hec Formosus [169r] Romane sedis episcopus moritur et successit ei Bonifacius, sedit annis XII. Quo defuncto Stephanus ei successit in sede pontificali; qui post anno unoI et mensibus II uitauitam decedens sedem reliquitdereliquit Romano episcopo qui sedit mensibus III. Defuncto autem Romano Theodorus sedit dies XX. Post hec uero Iohannes sedit annis II. Cui successit Benedictus papa qui sedit annisanni III. Huic successit Leo et sedit mense unoI. Post quem Chistoforus mensibus VI sedit. Hic eiectus de papatupapato monachus factus est, et Sergius in sede pontificali constitutus qui sedit annis VII mensibus tribusIII. Post cuius obitum Anastasius sedit annis II mensibus II.

Eodem anno Landulfus princeps Beneuenti preliatus est cum Ursileone patricio Grecorum in Apulia eumque uicit. " At uero in Gallia Ludouicus Francorum rex captus est a NormannisNordmannis dolo Ugonis Abbatis, qui postea dictus est Magnus, multis Francorum interfectis, qui rex totum tempus uite sue plenum ducens angustiarum et tribulationum diem clausit extremum annoanni domini CMXXII, sepultusque Remis in basilica Sancti Remigii. Hic autem duos liberos superstites reliquit, Lotharium atque Carolum, quos ex Giberga Ottonis Saxonum regis sorore genuerat. Defuncto igitur Ludouico Lotharius filius eius adhuc iuuenis unctus est in regem Remis et Ugo Magnus dux eius factus est .".

AnnoAnni domini CMXXIII [196v] Anastasio papa defuncto, Landodando Romanum suscepit pontificatum seditque mensibus VI. Quo defuncto Iohannes sedem papalem sedit annis XIV mensibus II.

Anno dominice incarnationis CMXXVI, uenerunt Sclaui in Apuliam et ciuitatem Sipontum hostili direptione et gladio uastauerunt. Non post multum uero temporis Ungri uenerunt in Apuliam et capta AuriaAerea ciuitate ceperunt Tarentum. Dehinc Campaniam ingressi non modicam ipsius prouincie partem igni ac direptioni dederunt.

Anno ab incarnationeAnni Domini CMXXXIII, alius Gisolfus factus est princeps in Salerno uixitque in principatu annis XLVIII.

Anno dominice incarnationisAnni Domini CMXXXIX, Constantinus cum filio Constantino apud Constantinopolim post Romano Heliopolitanum cepit imperare, regnaueruntque annis XVI. Post quos filius eiusdem Constantini Romano cum filio suo Basilio annis tribusIII imperauit, et post eos Niceforus imperauit annis VI. His autem temporibus Ungri secundo ingressi sunt in Apuliam eamque optinuerunt annis IX.

Inter hec quoque Iohanne papa defuncto, Leo papa sedit mensibus VI. Cui successit Stephanus qui sedit annis II mense I. Huic uero Iohannes successit et sedit annis IV mensibus X. Hic autem fuit filius Sergii pape. Igitur Iohanni successit Leo qui sedit annis IV mensibus VI. Post quem Stephanus [197r] sedit annis III mensibus IV. Cui Marinus successit seditque in pontificatu Romano annis III mensibus VI. Quo uita decedente Agapitus sedit annis X mensibus VII. Huic itaque Iohannes successit, sedit annis nouem mensibus tribus.

Anno dominice incarnationis CMLIV, corpus beati Mathei apostoli et euangeliste de Pestana ciuitate Bricie in Salernum translatum est, principante tunc in eadem ciuitate Gisulfo. At uero in Gallia Carolus frater Lotharii Francorum regis euo iunior priuatis in rebus senuit. Fuerant autem Ugoni Magno filii Otto et Ugo atque HenricusEnricus, nati ex filia Ottonis regis Saxonum. Defuncto itaque Ugone Magno, successit ei Otto filius eius Otto qui non post multum temporis mortuus est, et Ugo frater eius effectus est dux Francorum regis, HenricusEnricus quoque effectus est dux regis Burgundionum. Non post multos uero dies Lotharius rex Francorum congregans exercitum ualde copiosum renouauit in dicione sua Lotharium regnum. Quod audiens Otto Saxonum rex qui Aquisgrani tunc commanebat, relicto palatio quod sibi uendicauerat, fugiit. Post hec Otto rex congregans exercitum suum uenit Parisius, ubi interfectus est nepos illius cum aliis quam pluribus ad portam ciuitatis, incenso suburbio illius. Lotharius igitur rex tribus diebus et tribus noctibus constanter [197v] persequens illos usque ad fluuium qui fluit iuxta Ardennam, interfecta hostium multitudine cum uictoria in Franciam reuersus est. Post hec non apposuit ultra Otto rex ut ueniret in Franciam. In ipso autem anno Lotharius rex consilio Ugonis ducis sui pacificatus est cum Ottone rege Remis ciuitate, deditque Lotharius rex Ottoni regi in beneficio Lotharium regnum in anno . anno dominice incarnationis CMLXIII , indictione VI.

Sequente uero anno idem Otto Saxonum rex Romam uenit nobiliter cum exercitu et a Iohanne papa coronatus est, accipiens ab eo totius Italie uexillum cum imperii dignitate, professus iureiurando seruare fidem Romane ecclesie. EtEx tunc itaque Otto rex appellatus est imperator.

Anno dominice incarnationis CMLXVIIICMLXVII, hic in Apuliam uenit cum exercitu et oppidum Barum expugnando cepit, cepitque ciuitatem Bibinum atque Asculum, Grecos expellens. Interea apud Constantinopolim defuncto imperatore Niceforo, Iohannes cognomento Simiski tenuit imperium annis VI. Quo defuncto Basilius et Constantinus filii eius ceperunt imperare ab anno incarnationis domini CMLXX , regnaueruntque annis LV. At uero Rome defuncto Iohanne papa Benedictus papa sedit annis II, et post eum Leo sedit anno uno mensibus II. Deinde uero Iohannes sedit annis VI mensibus XI. Hic a Petro prefecto [198r] Romane urbis comprehensus et in castello sancti Angeli retrusus, deinde in Campaniam in exilium missus et post menses decem Romam reuersus est, et de persecutoribus eius ab Ottone imperatore in urbe Roma supplicium sumptum est. Iste quoque papa Iohannes coronam posuit imperii Ottoni imperatori, quique accepta corona Aquisgranum reuersus est. Hic etiam papa Iohannes nobilitauit Capuam archiepiscopatu, in qua ciuitate tunc principabatur Pandulfus cognomento Capudferreus. Eodem tempore SaraceniSarraceni uenerunt in Apuliam et expugnauerunt ciuitatem Grauinam eamque ceperunt. Hinc quoque secundo anno post hec ceperunt ciuitatem Bibinum ignique combusserunt.

Anno incarnationisab incarnatione Domini CMLXXVI, Lotharius Francorum rex senex plenus dierum obiit, postquam regnauit annisannum LIV, sepultusque est in basilica Sancti Remigii Remisregnus. Cui successit Ludouicus filius eius adhucaduch iuuenis.

Anno dominice incarnationis CMLXXXI defuncto Iohanne papa Benedictus ei in pontificatus honorem successit. Eodem anno Otto maior imperator obiit anno XVIII ex quo imperator appellatus est. Successit autemannis ei Otto imperator, qui dictus est minor, qui postquam imperii coronam accepit, ueniensuera ens cunctam Salernum obsedit cepitque illam expugnans. [198v] Dehinc per Briciam et Lucaniam in Calabriam perrexit et apud Stilum CalabrieCalobrie oppidum cum Sarracenis pugnauit eosque deuicitdiuicit, Regiumregnum quoque cepit. Regnauit autem annis II. Eo itaque defuncto successitsuccesit illi tercius Otto. Quo tempore Iohannes factus est princeps Salerni. Interea papa Benedictus postquam annum unum sedit, diem obiit, et successit ei Bonus qui sedit annoannum unoI mensibuset menses VI. Quo uita decedente Bonifacius sedit mensemensem unoI. Cui expulso Benedictus successitsuccesit in pontificatus honore qui sedit annisannum IX.

Anno dominice incarnationis CMLXXXV, obiit LudouicusLodouicus Francorum [199r] rex iuuenis, postquam regnauit annis nouemIX, sepultusque est in basilica beati Cornelii Compendio. Cui successitsuccesit Carolus frater eius filius Lotharii regis. Eodem anno quo Carolus hic cepit regnare, Ugo dux eius cognomento ChapetChafet rebellauitrellauit contra Carolum regem consilioque habito cum AscelinoAscellino qui erat episcopus LaudunensisLaudumLauduni et consiliarius Caroli quatenus eum sibi traderettraderat. Qui dolis acquiescens tradidit eum Ugoni duci quadam nocte cunctis quiescentibus. " Uinctus est itaque Carolus rex cum uxore sua et positus in custodia Aurelianis ciuitate in turri ,", in qua uitam finiuit. Habuit autemtamen ex eadem uxoreuxorem filios duos filios LudouicumLodouicum et Carolum. Ugo itaque dux regnum sibi Francorum arripuit, constituitquecontituitque regem filium suum nomine Robbertum .qui defecit impium in Francis Sicque defecit prosapia regum a Carolo imperatore descendentiumdescencium et ex tunc Francorum reges regali tantum honore contenticrescenti imperii dignitatem amiseruntammiserunt. " In illis diebus in Remensium ciuitate erat archiepiscopus, uir bonus et modestus, iam senex, frater LothariiLocharii regis ex concubina nomine Arnulfus. Ugo autem dux inuidebat ei uolens exterminare progeniem LothariiLoharii regis. Congregansque in eadem ciuitate sinodum, fecit degradare domnum Arnulfum ; in loco uero eius consecrare fecit domnum GibbertumGirbertum monachum philosophum .". Seguinus autem archiepiscopus Senonum non consensitcontensit in degradatione Arnulfi neque in ordinatione GibbertiGirberti, sed plus timens Deum quam terrenum regem, ipsum regem in quantum potuit redarguit. Rex itaque cum magno dedecore expelli iussitiusit Arnulfum de ecclesia et sic alligatumaligatum retrudi in carcere, ubi nepos eius Carolus detinebatur, mansitque ibi annis III. Nunciantur hec presuli Romano qui ualde indignans super hoc facto interdixit omnes episcopos qui iam dicto facinori consenserant, misitque Leonem abbatem a sede apostolica ad domnum Seguinum archiepiscopum Senonum qui uice sua in urbe RemensiRemansi sinodum congregaretcongregare, mandans illi ut sine dilatione in pristino gradu reuocaretreuocare [199v] domnum Arnulfum et degradaretdegradare Gibbertum. Quod et fecitefecit. Gibbertus itaque intelligens quod iniuste pontificalem suscepissetsuscepise dignitatem penituit. Post hec domnus Gibbertus electus est pontifex in urbe RauennaRomana a populo eiusdem urbis et ab OttoneOtone imperatore, reseditque in eadem urbe pontifex quam plurimos annos. Defuncto uero papa urbis Rome statim omnis populus Romanus sibi dari acclamabatacclamat domnum Gibbertum. Assumptus est autem de urbe Rauenna ordinatus est pontifex in urbe Roma.

Anno dominice incarnationis CMLXXXVII. Sarraceni depopulati sunt Calabriam, a quibus postea sequenti anno Cosentia obsessaobsesa est atque destructa.

Anno dominice incarnationis CMXC stella a parte septentrionisseptemtrionis apparuit habens splendorem qui tendebattenebat contra meridiem quasi unum passum unum. Et post paucos dies iterum apparuitaparuit eadem stella a parte Occidentisoccidentis et splendor eius tendebat ad orientem tendebat. Et non multo posteapost multos fuit terre motus magnus qui plures euertit domosdomus in Beneuento et in Capua multosque homines occidit et in ciuitate AprianoArriano plures ecclesiaseclesias subuertit. Ciuitas quoque Frequentus pene media cecidit, ciuitatem uero ConsanamComsanam prope mediam cum episcopo subuertitsupuertit, multosque homines oppressitoppresit. Ronsem totam cum eius hominibus submersitsupmersit.

[200r] Preterea Rome defuncto papa Benedicto, Iohannes papa sedit mensibusmenses IX. Hic autem in castello Sancti angeli retrususreclusus et per menses IV fame afflictus mortuusaflictus mortus est. Et iterum superior Bonifacius qui expulsus fuerat sedit mensibusmenses XI. Quo uita decedente Iohannes sedit mensibus IV. Post quem alius Iohannes sedit annis X mensibusmenses VI. Cuius temporibus Romani capitanei patriciatus sibi tirannidem uendicauere.

Anno dominice incarnationisab incarnatione Domini CMXCIV in Apulia ciuitas {Gap in the MS: 1 illegible word} Matere a Sarracenis destructa est.

Anno dominice incarnationis CMXCVIICMXLVIICMXCVIII. Ugo dux Francorum obiit sepultusque est in basilica beati DionisiiDionisi martiris Parisius. Cui successitsecesit filius eius Robbertus rex qui pius fuit et modestus. Hic autem post mortem patris{Gap in the MS: 4 illegible words} regnauit annis XXIIIXXXIII. Per idem tempus Mel catipanus primum in Apuliam conduxit Normannos quos secum habens bellum cum Grecis in{Gap in the MS: 9 illegible words} Apulia apud Basentellum commisitcomisit, et non multo post temporis ipse Mel ciuitatem Ascolum{Gap in the MS: 7 illegible words} cepit.

Non post multum uero temporis Henricus BurgundieHanricus Burgundis dux qui Burgundionum quoque regnum sibi uendicauerat, mortuus est sine filiis, et{Gap in the MS: 11 illegible words} rebellauerunt Burgundiones in regem Robbertum nolentes eum recipere. Post tercium itaque annum Robbertus rex assumptis Normannis{Gap in the MS: 12 illegible words} cum duce suo RiccardoRicardo et exercitu uastauit [200v] BurgundiamBurgundia. RainaldusRaynaldus{Gap in the MS: 1 illegible word} comes Senonum post multa mala{Gap in the MS: 5 illegible words} defunctus est, cui successitsucessit Fromundus filius eius. Mortuo{Gap in the MS: 3 illegible words} quoqueitaque Fromundo comite Senonum successit ei{Gap in the MS: 5 illegible wordsfilius} RainaldusRaynaldus filius eius nequissimus; hic{Gap in the MS: 8 illegible words} persecucionempersecutionem intulit ecclesiis Christi eiusque fidelibus quanta non est audita a tempore paganorum usque in hodiernum diem. Post aliquot uero annos capta est ciuitas Senonum{Gap in the MS: 7 illegible words} ab archiepiscopo Leotherico, qui successit uenerabili{Gap in the MS: 9 illegible words} SeguinoSaguino , et regi tradita Robberto.

Preter hec{Gap in the MS: 2 illegible words} autem Rome defuncto Iohanne papa successit ei Gregorius seditque anno I mensibus V. Cui Iohannes papa{Gap in the MS: 6 illegible words} successitsuccesit seditque mensibusmenses X. Hic turpiter uitam suam finiuit. SuccessitSuccesit autem huic Siluester, uir omnium artium liberalium peritissimus, qui primitus abbas Bobiensis, postea archiepiscopus Rauennas, post uero Romanus papa effectus est ,", seditque annis IV mensemensis I. Cuius temporibus ingens in Campania per XV dies terre motus factus est multa diruens edificia. Siluestro autem obeunte, Iohannes qui uocatur SigoSego papalem sedit cathedram mensibuscathedra menses V. Quo defuncto Iohannes papa qui uocatur FassanusFanassusFanasus sedit anno I. Hic Ottonem regem Saxonum coronauit imperatorem. Post Iohannem uero Siluester Tiburtinus, qui uocatur Osporco, Romanum suscepit pontificatum qui sedit annis IIIV. Suo quidem tempore fuit pessima fa[201r]mes . Hic autem " mortuo Alberico qui patriciatus sibi nomen uendicauerat a Crescentio Numentano, qui patricius dicebatur, papa ordinatus est quique etiam Ottonem coronauit imperatorem, postea uero cum magno dedecoredecore ab eodem Crescentio a papatu expulsus est. Et quidam Iohannes, Placentinus episcopus, Grecus genere, legatione functus Ottonis imperatoris a ConstantinopoliConstantinopolim rediens dum Romam causacausam orationis ueniretuenire, a prephatoprefato Crescentio et a Romanis capitur, tenetur et, licet inuitusligatus inuictus, papa tamen infelix ordinatur Romanus. Quod audiens rex mente efferusmete eferus Romam ueniens, ipsum Crescentium diu obsessumobsesum cepit et capite truncauit, ipsum pontificem cecauit ceterisque membris debilitauitdebelitauit et ad dedecus et ignominiam sacerdotalis ordinis per plateas Leonine ciuitatis circumduci iussit. Sed antequam XXX dies implerentur anima etomnia de corpore rex impius mortuusmortus est ,", anno dominice incarnationisanno dominice ab incarnatione Domini millesimo secundoMMI indictioneper indictionem XIVXIII. Hic autem tertius OttoOccto imperator anno superiori obsederat Beneuentum in anno scilicetscilice anno uidelicet incarnationis MI indictione XIVincarnatione Domini M per indictionem XIII et acriter ipsam ciuitatemciuitatis expugnans ui ceperatcepit. Eo itaque mortuo frater eius Henricus maioris Octonis imperatoris Ottonis nepos fit rex, quique regnauit annisanni XXV. Cuius imperii anno secundo [201v] Sarraceni Campaniam ingressiingresi sunt Capuam obsederunt.

Anno dominice incarnationis MIMXI{Gap in the MS: 1 missing word} indictione XIV{Gap in the MS: 2 missing word} fames ualida Italiam optinuitobtinuit. Quo tempore Mel catipanus cum NormanisNormannis Apuliam expugnabat.

Anno dominice incarnationisab incarnatione Domini MIIMXII{Gap in the MS: 1 missing word} indictione XV{Gap in the MS: 1 missing word} Siluester papa defunctus est et Benedictus frater Alberici papalem suscepit cathedramchatedram. Eodem anno Henricus AlamannorumAlamanorum rex Romam uenit et ab eodem BenedictoBenedictus papa coronam accepit imperii et imperator appellatus est. Sedit autem ipse Benedictus annis XI mensemenses I. Per idem tempus Basilius et Constantinus frater eius Constantinopolitani catholici imperatores catipanum suum nomine BuganoBuiano magna cum thesauri pecunia direxerunt ut Apuliam cum circumquaque regionibus sibi uendicaretuendicare ac imperiali iuri componeretcomponere. Qui ueniens cepit omnia tranquille agere atque strenue ordinare hic in Apulie finibus.

AnnoAnni Dominidomini MXIII{Gap in the MS: 1 missing word} ,. indictione I. Hic in Apulie finibus rehedificauitRedificauit ciuitatem diu dirutam nuncupauitque eam Troiam, que antiquitus Ecana uocabatur et iussu imperatorum fines per statutum priuilegium eidem stabiliuit ciuitati. In hanc ciuitatem olim tempore Adriani imperatoris, qui Traiano successerat, fuit ab apostolica sede missus Eleutheriusmisus Euletherius episcopus qui post duos annos iussuiusu ipsius [202r] Adriani Rome ductus ac passusach pasus est. Tempore quoque DioclitianiDiocletiani et Maximiniani imperatorum extititexercuit in hac Ecana ciuitateurbe Marcus episcopus, quiquique martyriomartirio uitam finiuit. Et post aliquantorumaliquanta annorum curricula fuit in eadem urbe Secundinus episcopus, qui confessorconfesor et sanctus multas sanctorum ecclesias renouauit. Ipse etiam prenominatus catipanus in finibus Samnii et Apulie edificauit acach constituit plures urbes et oppidaopida; ipsaque regio usque hodieodie Catipania ex suo nomine dicitur. Quarto autem anno post predicte ciuitatis TroieTroye rehedificationemrehedificacionem , in anno uidelicet incarnationis Domini millesimo uicesimo secundo{Gap in the MS: 1 missing word} indictione V{Gap in the MS: 1 missing word} Henricus Alamannorum imperatorAlamanorum imperatorii ingenti cum exercitu, simul et cum BenedictoBenedictus papa uenit super ipsam ciuitatem obseditque eam per quatuorIV menses machinis illam fortiter expugnans. Imperator itaque uidens quod eamea sine mora capere non posset – dixerat enim iratus quod si eam ui cepissetnon sine mora incepise statim destrueret – timuit sibi suisque estiuum Apulie calorem, et sic composita pace cum ciuibus, obsidibusque ab eis receptisacceptis ad propria est reuersus. Pandulfum autem Capuanum principem secum in Alamanniam deduxit.

Anno dominice incarnationis MXXIV{Gap in the MS: 1 missing word} indictione VII.{Gap in the MS: 1 missing word} Basilius imperator Constantinopolitanus diem obiit.

Anno dominice incarnationis MXXV{Gap in the MS: 1 missing word} indictione VIII{Gap in the MS: 1 missing word}, [202v] Henricus Alamannorum imperator defunctus est, cui successit Churradussuccesit Chunradus qui dux eius fuerat. Eodem anno papa Benedictus obiit et successitsuccesit ei Iohannes frater eius, " qui uno eodemque die et laicus fuit et pontifex ,", seditque annos IX et dies IX.

AnnoAnni dominiDomini MXXVIIMXXVIII{Gap in the MS: 1 missing word} indictione X{Gap in the MS: 1 missing word}; apud ConstantinopolimConstantinopoli Constantinus imperator obiit et successitsuccesit ei Romano gener eius una cum eius uxore Zoy imperatrice, regnauitque annosannis V.

Anno dominice incarnationis MXXX, indictione XIII; Iohannes princeps Salerni defunctus est anno principatus sui LVII, et successitsuccesit ei Guaymarius filiusGuaimarius fillius eius.

Anno dominice incarnationisab incarnatione Domini MXXXI, indictione XIV Romano imperatorimperatore Constantinopolitanus mortuusmortus est, et successitsuccesit ei in imperium MichaelMiquel qui dicitur Catalactus cum ZoyZoi imperatrice. Ipso quoque anno defunctus est RobbertusRobertus Francorum rex cui successitsuccesit filius eius Henricus. Cuius in tertio anno urbs Parisiiurbis Perisius flagrauit incendio; regnauit autemregnauitque hic Henricus annis XXIX.

Anno dominice incarnationisab incarnatione Domini MXXXIV, indictione II; fuit eclipsis solis in festiuitate sancti Petri. Quo anno Iohannes papa defunctus est et successitsuccesit ei Benedictus qui uocabaturuocatur TheofilatusTheofilactus, seditque annis XIII. Iste quidem de pontificatu eiectus est et suscepit papatum Iohannes SabinensisSabiniensis episcopus cui nomen Siluester. Et isteisto quidem eiectus est. Postpost dies LVIILVI recuperatus est papa Benedictus qui [203r] post mensem unumI et dies XX uendidit papatum Iohanni RauennatiRauennanti archipresbiteroarchiepiscopo sancti Iohannis ante portam Latinam, cui nomen positum est Gregorius, qui sedit anno I et mensibusmenses VI.

Anno dominice incarnationisab incarnatione Domini MXXXVII indictione V mensemesem IanuariiIanuari; " mons Uesubius eructauit incendium ita " ut quasi flumen " usque ad mare discurreretdiscurere .".

Anno dominice incarnationis Domini MXXXIX indictione VII apud Constantinopolim Michael imperator cognomentocognominato CatalactusCathactus diem obiit anno VII eius imperii. Cui Michael qui Etheriarchis dicebatur successit cum ZoyZoi imperatrice. Eodem anno in mense Februarii Normanni ingressiFebroari Nordinanni ingresi iam in Apuliam, ter uno dieI diem cum Grecis graui prelio dimicarumdimicaruntdimicare inter Aufidum amnemaminem et Oliuentem, et NormanniNormani uictores extiterunt. In ipso quidem prelio fuit Drogo NormannorumNormanorum comes et quattuorquatuor ex fratribus eius. In ipso quoque anno Chunradus imperator defunctus est anno eius imperii XV, et successitsuccesit ei Henricus filius eius.

Anno Dominidominice incarnationis Domini MXL indictione VIII; defunctus est Michael Etheriarchis imperator Constantinopolitanus anno secundoII postquam imperare ceperat. Et successitsuccesit ei imperator Michael ArchontopanthiuArcontopanthiu cum ZoyZoi imperatrice. Quo uita decedente ipso eodem anno X decedente successitsuccesit eieius Constantinus Monomachus in imperium cum ZoyZoi imperatrice, qui regnauit annis XII. Quo tempore fames ualida fuit in Italia atquead quem in Gallia per septem [203v] continuos annos.

Anno dominice incarnationis MXLII indictione X; luna passapasa est eclipsimeclipsi V IdusIdem Ianuarii per quinqueV horashore noctis.

Anno ab incarnatione Domini MXLIV indictione XII; hoc autem tempore Guilelmus filius Tancredi descendit cum Guaimario principe feceruntque ipsam Stridulam castellum.

Anno dominice incarnationisab incarnatione Domini MXLVMXLIII indictione XIII; Drogo NormannorumNormanorum comes cepit ciuitatem Bibinum eamque depopulatus est; sequenti uero anno, postquam eadem ciuitas reedificata est, flagrauit incendio.

Anno Domini MXLVIMXLVII{Gap in the MS: 1 missing word} indictione XIVXV Henricus imperator Romam uenit Romam inuenitque sedem apostolicam ualde turbatam, nam " uno eodemqueedemque tempore supradicti TheophilusTeophilus qui et Benedictus, et Siluester qui et Iohannes Sabinianus, et Gregorius qui et Iohannes Rauennas, Romanum non regebant sedset uastabant pontificatum. Tunc imperator ipse conuocatis episcopis atque ordinis utriusque uiris religiosis ac catholicis, sinodum congregari iussitfecit, in qua statim, canonibus exquisitis, hiihi tres dampnatidabnati et exilio religati sunt, nullus enim eorum amplius iure poterat episcopari. Et tunc a clero et populo canonice Clemens electus est, ipso imperatore — quemadmodum in canonibus statutum est — assensumasensum prebente. Qui consecratus sedit papalem cathedram mensibusmenses IX: iste quoque Henricum coronauit imperatorem. Defuncto itaque Clemente Damasus electus et consecratus est, cuius electioni predictus imperator assensum prebuit, seditque Damasus dies XX. Imperator autem

[204r] ipse usque Capuam uenit a terram pro tempore sibi componens, et sic reuersus est anno Domini MXLVIIMXLII , indictione XV.

Hoc autem tempore comprehensum est oppidum Stuni a Garangis in mense OctobrisOctubris et in mense DecembrisDecembris depopulauerunt Liccie. Et in mense Iunii Benedictus papa per poculum ueneni occidit papam Clementem.

Anno Dominidominice incarnationisab incarnatione Domini MXLVIII{Gap in the MS: 1 missing word} indictione I; ZoyZoi imperatrix obiit.

Anno Dominidominice incarnationisab incarnatione Domini MXLIX{Gap in the MS: 1 missing word} indictione II, Damaso papa uita decedente, Leo sanctissimussanctisimus qui uocatur BrunusBruno, a populo Romano expetitus, a clero electus, ab imperatore quoque commendatuscomendatus, et ab episcopis, quibus officii huiusoficii huius auctoritas est attributaatributa, consecratus est in pontificatus honorehonorem, seditque annisannos quinqueV, mensibusmenses duobusIIduos.

Anno Dominidominice incarnationis MLI{Gap in the MS: 1 missing word} indictioneindictionem III mensemensis Augusti Drogo NormannorumNordmannorum comes defunctus est. " Fuitque uir egregius, pius, strenuusstrenus atque famosus, qui propter animi mansuetudinem et iusticieiustitie seruatamsertatam equitatem a cunctis dilectus est dilectus .". Cui UnfridusGofridusUmfridus frater eius NormannorumNordmannorum comes successitsuccesit, tenuitque potestatempotestatis ipsius honorishonorem per annos septemVII.

Anno dominice incarnationis MLII{Gap in the MS: 1 missing word} indictione quintaV GuaymariusGaymarius princeps Salerni a suis interfectus est anno principatus sui uicesimo tercioXXIII. Cui successitsuccesit Gisolfus filius eius.

Anno ab incarnatione Domini MLIII{Gap in the MS: 1 missing word} indictione VI mensemensis IulioIuliiIunii. Leo papa multis precibus ab EnricoHenrico monitus imperatore [204v] per quorundam Sampnitum suggestionemcorundam Sannitum sucgestionem uenit in Beneuentum ut NormannosNormanos Apulia expelleret. Inde mouens gressumgresum simul cum Alamannis quos imperatorimperato cum eo direxeratduxerat, apud urbem nomine Ciuitatem, que in confinibus SampniiSamnii est et Apulie, cum Normannis acriter pugnauit. CommissoComiso itaque belloprelio NormanniNormani totum AlamannorumAlamanorum exercitum in ore gladii percusseruntpercuserunt. In ipso quidem belli apparatu defecerunt AlamannisAlamanni hiii quorum uenerant suggestione, quique in auxilium eorum uenerunt. Leo autem papa minime propter quod uenerat perficere ualens reuersus est. Iste primus Romanorum pontificumpontificium a beato Petro ad se usque " cum manu armatorum in bellum " processitprocesit, qui quamuis sanctus fuerit et pio hoc animo egerit, tamen quia non eius id eius non erat officiioficii " neque hoc illi permissumpermisum fuerat a Domino qui pati uenerat, suosque ut ab aliis magis paterentur quam ut alios persequerentur premonueratpremouerat ,", ideo " exercitus sui multitudo cesa est, ipso perspicienteperspicientem. Non enim Dominus discipulis suis " neque idem apostoli " suis successoribussuccesoribus " preceperunt ut curis secularibus, ueluti principes seculi, materiali gladio Dei populum tuerentur " sedsi uerbo doctrine monerent et pie conuersationis exemplo instruerent .". Eodem anno Constantinus Monomachus imperator Constantinopolitanus obiit, post quem Theodora, soror ZoyZoi imperatricis uirgo existenspersistens, imperium Constantinopolitanum uiriliter biennio tenuit. Qua [205r] defuncta Michael Nouicius imperii honorem adeptus est, qui eodem anno fuit inuitus monachus factus. Cui IsachiusMichael CommianoInscomiano imperatorimperatore successitsuccesit, qui post annos quattuorIV ex quo imperauit imperio eiectus acach monachus factus est. Cui Constantinus cognomentocognomianatus DiocliciDioclizi in imperium successitsuccesit. At uero Leo papa sequenti anno postquam cum NormannisNormandis preliatus est diem obiit mensemenses Aprilis in anno ab incarnatione Domini MLV, indictionem VIII. Et successitsuccesit ei Uictor qui Gebeardus uocabatur seditquesedit annis duobusII, mensibusmenses duobusII. Post cuius obitum Stephanus GondifridiGodifridii ducis germanus qui dictus est FredericusFridericusFerdiricus, sedit mensibusmenses septemVII. Quo defuncto Benedictus BelliternensisBeliternensisBelniternensis episcopus Romanum inuasit pontificatum, qui sedit mensibusmensis nouemIXVIII. Quibus temporibus Patarea idest Patareanorum sectaPatarie apud Mediolanum exorta est.

Anno dominice incarnationis MLVII indictione XVII; UnfridusGofridusUmfridus Normanorum comes Normannorum diem clausit extremum, reliquens sibi successoremsuccesorem Bagelardum filium eius militem strenuumstrenum. SetSed Robbertus cognomentocognominato UiscardusGuiscardus, eiusdem UnfridiGofridiUmfridi comitis frater, natus ex patre Tancredo, NormannorumNordmannorum comitatus honorem sibi arripuit, ipsum BaielardumBagelardumBayelardum suum nepotem suum expellens. Tancredus autem fuit timoris Dei non immemor, qui bissenos habuit filios. Quorum primus quidem fuit Sarnus, qui miles insignis extitit. Secundus autem comes GoffridusGofridus pater Robberti comitiscomis de Lauritello{Gap in the MS: 2 missing words}. TerciusTertius uero Drogo comes, de quo superius scriptum est. Quartus autem WillelmusWillemusArlelmus, et ipse comes, qui propter fortitudinis sue prudenciamprudentiam [205v] BrachiferreusBrachiferuens est prenomineprenomina dictus : erat enim astutissimus et ferox fortisque uiribus. Quintus extitit comes UnfridusGonfridusUmfridus. Sextus quoque Malgerius comes, probusquibus atqueadque famosus. Septimus itaque fuit Robbertus Guiscardus. Hic autem propter animi astuciamastutiam ingeniiqueingenumque prudenciamprudentiam primus ex Gallorum genere in ApuliaApuliam ducatus honorem adeptus est. Qui non multo post sibi subegit Apuliam et Calabriam, Lucaniam atque Siciliam, militaremmillitarem namque disciplinam gloriosissimegloriosisime rexitrex. Octauus autem fuit Alberedus armis strenuusstrenus. Nonus Tancredus. Decimus Willelmus comes de Sancto nicandro, pater Robberti comitis de Principatu. Fuit autem ipse Willelmus acer ingenio, inconstans animoet constansin Constantino, seuusqueserenusque natura. Undecimus Frumentinus. Duodecimus RoggeriusRogerius Sicilie comes, qui miles insignis extitit, iusticieiustitie tenax, suis suorumque opibus studens, ecclesiarumecclesie Dei atqueadque sacerdotum honori consulens. Habuit quoque Tancredus horum pater et filias tres.

Anno dominice incarnationis MLVIII, indictione XI. Benedictus papa defunctus est et successit ei Nicolaus qui et IerardusGerardus. " Eodem anno Riccardusanni Ricardus cum Iordano filio eius effectus est Capue princeps .".

Anno Dominidominice incarnationisab incarnatione cuiet PhilippusPhilipus filius eius successitsuccesit in regnum. Ipso quoque anno comes Robbertus Guiscardus uocatus est a TroianisTroyanis ciuibus, ipsamipsa eorum ciuitatem in sua potestate ab eis accepit, qui non post multos dies

[206r] cum exercitu in CalabriamCalabria profectus, Regium ciuitatem cepit atqueadque omnium NormannorumNormanorum dux effectus est. Hic accepit uxorem nomine SikelgaitamSigelgaytam GuaimariiGaymarii principis filiam que sexu quidem mulier pudica fuit atqueadque honesta animum uero uirilem et in consilium prouidum gerebat. Ex qua habuit filios RoggeriumRogerium et Robbertum atqueadque Guidonem et filias quinqueV. Ex alia quoque uxoreuxorem nomine AlberadaAbberada prius habuit filium nomine Boamundum. Set Robbertus Guiscardus instituit sibi heredem filium suum filium RoggeriumRogerium. Interea Robbertus dux ad Nicolaum papam perrexit eiusque liggiusligirius homo effectus est, promittenspromitens se iureiurando fidem seruaturum Romane ecclesie et eidem pape eiusque successoribussuccesoribus canonice intrantibus. Ipse autem papa Nicolaus statim per uexillum inuestiuit eundem Robbertum GuiscardumGuiscare per uexillum de honore ducatus sui cum tota terra.

Anno dominice incarnationisab incarnatione Domini MLXII indictione XV Nicolaus papa defungitur anno ordinationis sue secundoII, mense octauoVIII. Et Alexander qui uocatus est Anselmus papa ordinatur. Quo annotempore princeps RiccardusRicardus Capuam cepit sibique ordinauit. His autem diebus Robbertus dux ad Alexandrum papam proficiscens " liggiusligius eius homo eius deuenit et sicut NicolaoNicolaus pape ita et huic iusiurandum fecit et per uexillum ab eo terram cum honore ducatus accepit. SediqueSeditqueSet autem Alexander papa annis XI, mensibusmenses VI.

" Hoc anno Riccardus princeps Capue intrauit terram Campanie obseditque Cipparanum et cepit eam et usque Romam deuastando peruenit.

Anno Domini MLXIII. Hoc anno comprehensa est Tarentum a Normannis.

Anno Domini MLXIV. Hoc annoautem temporim comprehensa est Matera a Normannis mense AprilisAprelis.

Anno Domini MLXV indictione III. Hoc anno Robbertus dux intrauit Siciliam et interfecit Agarenorum multitudinem et tulit obsides de ciuitate Panormo.

Anno dominice incarnationis MLXVI indictione IIIIV mense aprilis [206v] stella cometis apparuit a partein Orientisoriente, cuius fumus per aliquot dies tendebat ad meridiem. Ipso quoque mense hec eadem stella apparuit a parte Occidentisoccidentis, cuius fumus ad meridiem similiter per aliquot dies tendebat. Quo anno apud Constantinopolim Constantinus Dioclizi imperator, anno eius imperii sextoVI, defunctus est, cui Romano Diogenes in imperium successitsuccesit. " Eodem anno dux Robbertus cepit ciuitatem Uestis apprehenditque ibi catipanum nomine Kuriacum. Hinc etiam ipse dux Barum obsedit Apulie ciuitatem et triennio eam incessanter oppugnauitobpugnauit ; terra marique pontem quoque ibi in mari fecit .".

Anno MDXVII, indictione V, Guillelmus dux Normannie pugnauit cum Araldo rege Anglorum et uicit eum, qui et factus est rex super gentem Anglorum.

" Anno domini MLXVIII, indictione VVI. Hoc anno in sexto die mense Februarii Robbertus dux obsedit ciuitatem MontempilosumMontem-pilosum et dimissa ibi obsidioneobsidionem cum paucis abiituenit Abianum et cepit eam, et tradicione cuiusdam GothifredeGotthifrede intrauit ipse dux in prephatam MontempilosumMontem-pilosum ciuitatem .".

Anno dominice incarnationis MLXX indictione VIII, apud Constantinopolim Romano Diogenes imperator transacto quarto imperii eius anno defunctus est. Cui in imperio Michael filius Constantini Dioclizi successitsuccesit.

" HocMLXX indictione VIII hoc anno mense Ianuarii magnum homicidium actum est in Brundusii ciuitate. Nam Normanni uolentes eam comprehendere, tenti sunt ab eis quadraginta cum aliis eorum ministris XLIII et capita omnium predictorum ad imperatorem deportata sunt .".

Eodem anno Robbertus dux " cepit Barum ciuitatem longa obsidione fatigatam, indeque mouensmonens exercitum, Siciliam properauit obseditque " " Panormum, per terram et per mare, duxitque ante eam naues LVIII ditissimam Sicilie ciuitatem, uiriliter eam expugnans, cepitque eam

anno dominice incarnationis MLXXI, indictione X. Et exinde portas ferreas et columpnas marmoreas quam plures cum capitibus fecit afferri in Troiam causa uictorie sue. Anno autem subsequente ordinatis ibi in Panormo municipiis, ipse [207r] dux in Apuliam ueniens cepit Tranum Apulie ciuitatem .".

" Eodem anno Robbertus dux fecit fieri pontem in mari quatinus concluderet portum prephate urbis Bari, et in quintadecima die mensis Aprilis cepit RobbertusRobertus dux predictam ciuitatem , cepit et in sequenti predictus dux cepit ciuitatem Panormum in mense Ianuarii .".

Anno dominice incarnationis MLXXV, indictione XIII, Alexander papa diem obiit, et archidiaconus eius nomine IldebrandusIldeprandus ipsa eadem die in ordine pontificali electus et papa Gregorius est nuncupatus, seditque annis XII, mense I. Hic autem pontifex amministrationem regni sibi primus ut rex assumpsit.

Anno dominice incarnationis MLXXVIMLXXV, dux Robbertus Sanctam Seuerinam Calabrie cubrie ciuitatem loco munitissimam tertio anno postquam illam obsederat, cepit. HicHinc quoque cepit ciuitatem Comsanam obsesso castello Sancte Agathe, quod incessabili oppugnatione cepit.

" Hoc anno RobbertusRobertus dux dedit filiam suam nurum ad imperatorem Constantinopolitanum.

His etiam diebus cum exercitu dux proficiscens obsedit Salernum, ciuitatem medicine utique artis diu famosam atque precipuam. GisolfusGisolfum autem frater uxoris eiusdem ducis tunc in eadem ciuitate morabatur. Hanc incessanter terra marique expugnauit, nec destitit donec post VII menses obsidionis sue cepit illam mense Decembris.

Anno dominice incarnationis MLXXVI, indictione XV; cepitque Gisulfum principem qui fame coactus se eidem duci traddittradidit, atque Turrim maiorem in qua se tutabatur. In eadem uero ciuitate ipse dux construxit ecclesiameccelsiam [207v] in honore beati Mathei apostoli et euangeliste. In Panormo quoque fecit ecclesiam in honorehonorem Dei genitricis semperque uirginis Marie, anno primo postquam cepit Salernum. Robbertus dux Beneuentum obsedit Beneuentum, acriter eam expugnans. Et nisi Romanus pontifex, cuius precepto parebat, hoc idem duci prohibuisset, nequaquam ab incepto desisteret donec eam caperet. Simili modo et Riccardus princeps Neapolim obsedit ipso eodem anno, fortiter illam ciuitatem expugnans undique ut eam ui caperet. Sed eodem anno in eadem obsidione princeps iste mortuus est anno principatus sui XX, indictione I. Fuit autem hic statura procerus, forti animo, ingenio astutus, largitate famosus, circa beniuolos et sibi fideles mansuetus atque benignus, rebellibus autem ac perfidis ualde terribilis. Cui successit Iordanus filius eius successit. Hic autem Iordanus in matrimonio accepit filiam Guaymarii principis Salernitani, ex qua habuit filios Riccardum et Robbertum atque Iordanum. " Hoc anno obsessa est Salernum a Robberto duce et comprehensa est ab eo.

Anno dominice incarnationis MLXXIX, indictione II, apud Constantinopolim Michael filius Constantini imperatoris anno eius imperii octauoVIII ipse cum filiis suis MichaeleMichael, Andronico et Constantino expulsus est. Et Niceforus Butanioth imperium sibi arripuit. " Ipso anno dux Robbertus obsidens Uicum cepit ipsam ciuitatem, ibique Gradelonem nepotem suum capiens utroque statim priuari lumine fecit, eo quod ipse et [208r] alii plerique baronum rebelles ei extiterant. Ceteri uero metu perculsi ei se subdiderunt.

" Eodem anno corpus beati Canionis a loco, in quo olim positus fuerat, ab Arnaldo leuatur archiepiscopo et in sancte Dei genitricis Marie ecclesia nouiter inchoata honorifice collocatus .".

Anno Domini MLXXX, indictione III, dux Robbertus Guiscardus cepit Spinazolam. Paucis etiam euolutis diebus ipse dux cepit Ydrontum cepitque Tarentum. His autem diebus uenit ad eum uir quidam dicens se Michaelem imperatorem fuisse, conquerens se male tractatum a suis et expulsum poposcitque auxilium sibi dari. Dux itaque, ut ei mos erat, diligenter illum excipiens hacte honorabiliter circa se habens secum duxit eum usque Salernum. Inde mouens gressum dux ipse perrexit ad Gregorium papam eiusque liggius homo iureiurando effectus apud Ciperanum, accipiens ab eo uexillum sancti Petri mense Iunio.

Anno dominice incarnationis MLXXXMLXXXI indictione IV dux Robbertus magnum apud Ydrontum " assumpsit exercitum, super Constantinopolim ire cupiens. Qui mare transiens cum Boamundo filio suo aplicuitapplicuit Auelone " et eduxit exercitum suum necnon et predictum

Michaelem, qui se imperatorem fuisse conquerebatur. Et mense Iulio ante Durrachium obsidionem posuit per terram et per mare, set stolus Uenencolum ueniens discipauit maris obsidionem aperuitque Dirrachenis mare.

Rogerium uero filium suum omnibus sibi conmissis in Apulia dimisit. Inter hec autem Niceforus Butanioth Constantinopolitanus imperator aduentum Robberti ducis audiens, direxit Alexium megadomesticum suum cui equo animo militiam totam commiserat, deditque sibi permaximam thesauri copiam, ut non solum [208v] christianorum uerum etiam paganorum exercitum congregaret, quatenus duci Robberto uiriliter resistere posset. Alexius ciuitatem Andropolim pergens, quoscumque poterat suscipiebat, susceptos quotidiecotidie singulos seducens fidelitatis sacramentum occulte sibi facere studebat, quibus unicuique priuatim multa tribuebat et plurima iurando promittebat. Ceteris autem militibus quibus adhuc animum suum aperire timebat nil interim tribuebat, sed eos sepe sic alloquebatur dicens: " Libenter uobis ego darem si imperator, uelud ipse promiserat mihi thesauros mitteret, sepe enim propter hoc ad eum direxi et quia non misit ualde doleo .". Qui ut se suis auditoribus quasi ueridicum redderet, uasa propria etac uestes quibus utebatur quibusdam largiebatur dicens: " Si esset mihi posse, tam prudentes uiros uelut estis, de meis uobis ego largiendo ditissimos facerem .". Et hec incessanter machinabatur ut omnium ad se militum uoluntates subtraheret. Quibus etiam locutus est: " Ibo ad imperatorem ego pro uobis loquens, ut uestra uobis omnibus donatiua transmittat .". Qui dum Constantinopolim perrexisset, quoscumque potuit simili modo donis ac promissionibus sibi illexit, subtrahens animos eorum ab imperatoris amore. Sed quia infidelitas numquam de se secura est, Alexius [209r] ipse postquam cum imperatore tamquam cum domino fidelis, ut eum securum redderet simpliciter est locutus, de se timens, noctu a Constantinopolim fugiit, et ad exrcitum quem sibi preparauerat, reuersus est dicens: " Imperator pro eo quod uestra sibi donatiua petii, minatus est me capi et male tractari. Et quia mihi credidistis ideo reuersus sum, uobis omnino consulturus, ita ut si uestra uoluntas mihi non defuerit, beneficiis et honoribus uos omnes ditabo .". Quorum omnium uoluntates dum sue uoluntati uidit concordes, statim cum omni exercitu armato super Constantinopolim perrexit. Imperator quippe supra quam credi potest stupefactus, se et ciuitatem, prout potuit muniuit. Alexius autem quendam magistrum militum imperatoris, Arnonem nomine, ex genere Alamannorum, promissionibus magnis seduxit ut sibi ciuitatem proderet. Qui dolis acquiescens per noctem aperuit sibi portam, que Uulgarorum dicitur. Alexius igitur cum omni christianorum etac paganorum exercitu ciuitatem ingressus nocte die Iouis, que cena Domini dicitur, totam exercitui suo predam ciuitatis triduo, quem admodum spoponderat, dono tribuit. Qui nulli indulgendo hostiliter queque inuenire poterant uastantes, depredati sunt. Non solum autem, uerum etiam ecclesias rebus omnibus spoliabant. Sacerdotes [209v] quoque diuina misteria celebrantes truncabant capite truncabant, pedibus sacrificia conculcabant plerisque sanctimonialibus ac Deo dicatis ab eis stupratis. Imperator autem Butanioth, ut ciuitatem proditam uidit, statim e palatio fugiit et in ecclesia sancte Sophie monachum se fieri iussit. Alexius itaque palatium ingressus, Constantinopolitanum imperium arripuit. Ut autem dominiceDominice resurrectionis die coronatus est, exercitum a preda et rapinis reuocari iussit. Qui ut se non quasi cupidum imperii magnatibus ostenderet, constituit secum in imperio Michaelem filium predicti MichaelisMichaeli imperatoris, dicens omnibus: Non propter me sed propter hunc qui iure in solio residere debet hoc quod factum est peregi. Postquam Alexius, qui et Commiano dictus est, imperialia sibi iura composuit, statim cum ingenti copia exercitus undique collecta una cum imperatore quem sibi quasi socium statuerat, contra ducem Robbertum properauit. Ordinatis itaque non longe a DirrachioDirachio suis ad dimicandum, ipse imperator tuto in loco positus premisit in prima acie eum quem secum imperatorem fecerat, ut in bello interiret, nam diu socium eum habere nolebat, solus enim imperare cupiebat. Quid multa? Commisso prelio dux Robbertus Guiscardus imperatorem fugauit ac deuicit. Filius [210r] autem Michaelis imperatoris, non diu imperator, statim in primo conflictu interiit. In ipsa namquenanque pugna imperator LX milia milites et X milia sagittariossaggittarios Turchos habuit. Dux uero Robbertus habuit milites DCC. Alexius itaque imperator paucis secum assumptis usque Constantinopolim fugiendi moram non habuit. Qui cum solus imperaret, quoscumque ex imperatorum genere potuit inuenire aut eos lumine priuari fecit, aut ipsi tirannidem eius euadere cupientes exilium ceperunt. Interea Robbertus dux cepit Dirrachium ciuitatem et maximam partem regionis illius.

Eodem anno Henricus Alamannorum imperator uenit Romam cum exercitu, obseditque Gregorium papam, qui excommunicauerat eum, eo quod imperator ipse inuestituram episcopatus per anulum et uirgam tradebat electis episcopis in ciuitatibus sue potestatis. Dicebat enim imperator ipse hanc sibi hactenus suisque predecessoribus imperatoribus inuestituram a Romanis pontificibus esse permissam ut episcopali electioni taliter assensum preberet. Gregorius papa ex preceptione sui mandauit, ut quicumque eidem imperatori iusiurandum fecerat, nullus ei fidem nisi Romane ecclesie sibique obseruaret ut pariter rex et pontifex ipse et regni dominaretur et ecclesiam procuraret. Quamobrem ipse imperator una cum clero et populo Romano Gibertum archiepiscopum Rauenne fecit eligi atque constituitconstitui [210v] in ordine summi pontificis, nuncupans eum Clementem. Quo audito dux Robbertus in ultramarinis partibus sibi rebus ordinatis, dimittens Boamundum filium suum ut eandem terram custodiret, ipse cum uxore Apuliam repetiit. Dehinc assumens exercitum una cum filio suo Roggerio Gregorium papam adiit, hostes eius ab Urbe propulit ac ciuitatem Tyberim obsedit, acriter eam expugnans, illuc enim magna pars militum imperatoris simul cum falso papa Clemente se receptauerat. Tunc etiam ipse dux hostiliterostiliter Capuam obsedit, et acriter ipsam ciuitatem expugnauit mense Iulio, indictione VI. Tandem ipse dux in Apuliam reuersus est, obseditque Cannas Apulie ciuitatem eo quod ciues ipsius rebelles ei extiterant, cepitque eam igne incendens. Superiori quoque anno priusquam dux Robbertus de ultramarinis esset reuersus, Roggerius eiusdem ducis filius destruxit Asculum combussitque eam igni.

Anno domini MLXXXIIMLXXXIII indictione VIsexta ." Hochoc anno intrauerunt Langobardi Italiam et dux in mense Maio posuit ante Cannas ciuitatem Apulie obsidionem et mense Iulio comprehendit eam .".

Anno dominice incarnationis MLXXXIIIMLXXXIV indictione VII dux Robbertus una cum filio suo Roggerio iterum ingenti cum exercitu Romam profectus est super Henricum imperatorem, qui obsederat Gregorium papam. Imperator autem aduentum eius audiens, timore coactus fugam iniit. Dux itaque Romam ingressus cepit maximam partem Urbis, hostiliter incendens et uastans a palatio [211r] Laterani usque castellum sancti Angeli, ubi papa Gregorius oppugnabatur. Romani enim simul cum imperatore erant insidiantes eidem Gregorio pape. Tunc dux extraxit eundem papam de ipso castello, duxitqueduxtique eum secum usque Salernum. Inter hec Boamundus filius ducis absente patre duo cum Alexio imperatore prelia gessit, quorum unum Boamundus ipse uiriliter uicit, alterum uero imperator uicit, non tamen ui sed insidiose agens.

Anno dominice incarnationis MLXXXV, indictione VIII dux Robbertus collecto agmine iterato in ultramarinas partes statuit proficisci. Quod cum imperatori Alexio compertum esset, suum direxit exercitum cum multitudinemultitudinem nauium simul eum exercitu Uenecianorum, ut maris iter duci prohiberetur. Contra quos dux Robbertus una cum filio suo Rogerio cum nauibus suis non segnitersigniter progressus, cum eis acriter conflixit mense Nouembris, et nauili bello commisso dux Robbertus una cum filio suo Rogerio uictoriam capiens, maxima cede prostrauit eos. Quorum quidem multi in mare demersi, plurimi autem capti, nonnulli uero uix per fugam elapsi sunt. Sicque prostratis hostibus dux ipse simul cum Roggerio filio exultans tripudio adiit Boamundum filium suum, quem in terris quas ibi acquisierat dereliquit cum suo exercitu, Constantinopolitanum imperium inuadere cupiens. [211v] Sed mense MaioMagio eodem anno papa Gregorius obiit, mense uero Iulio Robbertus Guiscardus magnificus dux apud insulam Cassiopam existens obiit morte communi, maior sexagenario, anno ducatus eius XXVI. Fuit autem Robbertus Guiscardus uir strenuus, in bello potens et fortis, corpore insignis, animo constans, moderator ciuilis, prouidus, callidus moribus et admodum astutissimus et prudens ingenio paululum impatiensinpaciens morum correptor et diligens coercitor discipline militaris, dominandi supra quam estimaricredi potest ambitiosus. Urbes uero quas cepit castellis turribusque muniuit, cuius opinio insignis ubique preferebatur. Fuitque non minus consilio quam uiribus decoratus, quo nullus in bellis felicior aut in pace moderatior. Priuatos autem contubernio, pecunia, beneficiis atque honoribus ditauit.

Huic itaque successit Roggerius filius eius dux anno dominice incarnationis dominice MLXXXVI, indictione IX. Hic autem post mortem patris ducatum nobiliter tenuit et ampliauit; adauxit enim sibi Capuanum principatum et usque Romam, magis beneficii munificencia quam potentie austeritate. Eodem anno XIII kalendas Martii stella clarissima ingressa est in circuitu prime lune.

Anno dominice incarnationis MLXXXVII indictione X mense Maio corpus beati Nycolay confessoris de Mirrea translatum in Barum Apulie ciuitatem [212r] fuitque uirtus Domini ad sanandum multos infirmos. Eodem mense Uictor qui et Desiderius, Casinensis abbas, genere SamnisSampnis, post duos annos ex quo Gregorius papa obiit, papa est ipse ordinatus, qui post menses quattuorIV et dies VI ordinationis sue diem obiit. Cui successit in Romanum pontificatum Hostiensis episcopus nomine Otto ex Francorum genere Francorum et Urbanus est papa dictus seditque annis XII mensibus VIII.

" Hoc anno terre motus magnus factus est per totam Apuliam, ut in quibusdam locis turres ac domos subruisse feraturferunt .".

Anno dominice incarnationis MLXXXVIII indictione XI. Boamundus frater ducis Roggerii ex improuiso intulit bellum aputapud Farnitum in Beneuenti territorio, et commisso bello dux Roggerius uiriliter eum uicit. In quo siquidem bello, mirum dictu, quamuis plurimi ex parte Boamundi milites capti essent, nullus tamen hominum ex utraque parte ibi fuit interfectus preter unum. Postea uero ipse dux amore fraterno ductus dedit , eidem Boamundo quandam partem terre sue in Apulie regionibus, cum pater eius nil sibi reliquit.

Eodem anno comprehensa est Siracusa, Sicilie quondam caput, a Rogerio comite, in qua fertur homines comesos accomedisse infantes ob diuturnitatem obsidionis.

Anno dominice incarnationis MLXXXIX, indictione XII, luna in ortu suo passa est eclipsim.

Eodem annoMLXXXIX, indictione XII, papa Urbanus uenit in ciuitatem Barum et sacrauit illic confessionem sancti NicholaiNicolai et CanusinamBandussianam ecclesiam.

Anno dominice incarnationis MXC indictione XIII mense Septembris Urbanus papa sinodum in ciuitate Melfia celebrauit, in qua Roggerius dux liggius eius homo eius effectus, promittens se iureiurando fidem seruaturum Romane ecclesie et eidem pape eiusque successoribus canonice intrantibus, accepit per uexillum ab eo terram cum ducatus honore. [212v] Eodem anno SikelgaitaSikelgayta ducissa, mater Roggeri ducis, defuncta est mense Aprilis.

Eodem anno Acherontia ciuitas cremata est mense Augustiaugusti, in tantum enim eodem uastata est igne, ut nulla domus, nullum inueniretur edificium quod non ab igne consumptum deperierit. Homines etiam XXV eodem incendio mortui sunt.

AnnoAnni Domini MXCI indictione XIIIXIV mense Februario Iordanus Capue defunctus est anno XIII principatus eius. Hic autem fuit uir egregius, consilio sagax, uirtute in bello preualidus. Cui successit Riccardus filius eius princeps.

Eodem anno dum obsideretur Oria ciuitas a Boamundo, auxilio Roberti de Anse, Oritani dissipauerunt obsidionem eius, et ipso Boamundo fugam petente cuntum eius apparatum et signa ceperunt.

Anno dominice incarnationis MXCII indictione XV Roggerius dux duxit uxorem reginam Danorum nomine Alam, filiam Robberti Frisonis comitis Flandrensium et ex ea dux habuit filios Ludouicum et Guiscardum, qui in puerilibus annis mundo mortui Deo uixerunt. Habuitque ex ea alium filium nomine Wilielmum, qui postea eidem duci in honore ducatus successit.

Anno dominice incarnationis MXCIII indictione I mense Martio Urbanus papa Troie sinodum celebrauit. Eodem anno IX Kalendaskalendas Octobris fuit solis eclipsis circa horam tertiam diei, feria VI indictione II.

AnnoAnni Domini MXCIV indictione II mense Aprilis Urbanus papa Placencie sinodum celebrauit, et IV nonas eiusdem mensis Aprilis fuit terribile signum in stellis, ita quod a medie noctis tempore usque mane uise sunt innumere stelle mixtim ex omni parte celi decurrisse et in terram decidisse. Sequenti anno uero indictione IV Urbanus papa apud Clarummontem Aruornie sinodum fecit, et tunc multitudo christianorum innumera exortatione Urbani pape commota est ex omni Europa pro[213r]ficiscentium ad sanctum sepulchrum Domini in Ierusalem. Eodem anno VII idus Augustiaugusti indictione IV, luna passa est eclipsim a prima hora noctis usque in tertiam horam eiusdem noctis.

" Anno Dominidominice incarnationis MXCVI, Rogerius comes Sicilie cum uiginti milibusmillibus Agarenorum et cum innumera multitudine aliarum genciumgentium et uniuersis comitibus Apulie obsedit AmalfimAmalphim, ibique subito inspiratione Dei Boamundus cum aliis comitibus et militibus Rogerii comitis sumpserunt signum sancte Cruciscrucis in humerisumeribus suis et in frontibus et sic reliquerunt obsidionem. Uidens hec comes Rogerius cum dedecore reuersus est in Siciliam .".

Anno incarnati uerbidominice incarnationis MXCVII indictione V mense AprilisOctobris Boamundus frater Roggerii ducis et Robbertus Normannorum comes et Robbertus Flandrensium comes et comes Sancti egidii et Eustatius comes et dux GothifredusGodifridus et Balduinus frater eius et Ugo Magnus et Tancredus Marcisi filius, hii omnes unanimiter cum multitudine christianorum ultra mare perrexerunt ad aperiendum iter sancti sepulchri. Et graui bello apud Niceam ciuitatem preliati sunt cum Arabis et Turkis ac Persis, qui ipsam christianorum terram occupauerant, et uicerunt eos, " fertur enim fuisse paganos centum quadraginta milia ". Capta quippe Nicea, Antiochiam obsederunt, ibique cum maximo paganorum ab orientali parte undique populo collecto preliati sunt, quorum erat innumera multitudo, eisque diuino auxilio deuictis ceperunt Antiochiam ciuitatem famosissimam in anno incarnati uerbi MXCVIII indictione VI. Ipsam uero ciuitatem Boamundus ex omnibus sibi quidem uendicauit. Alii autem iam dicti magnates simul cum ceteris cum omni deuotione euntes, obsederunt Hierusalem ciuitatem sanctam et acriter atque incessanter expugnando cum machinis, undique eam aggressi sunt et uiriliter eam ceperunt mense Iulii. Interfecta est ibi multitu[213v]do Sarracenorum, qui ciuitatem ipsam possedebantpossidebant. Capta itaque Ierusalem, christiani statuerunt sibiibi GothifredumGodifridum ducem ac protectorem. Ipso quoque anno eadem indictione Roggerius dux una cum Roggerio Sicilie comite urbem Capuam obsedit, et quadragesimo die eius obsidionis acquisitam eam Riccardo principi reddidit. Eodem anno kalendas Augusti Troia flagrauit incendio.

" Hoc eodem anno papa Urbanus congregauit uniuersalem sinodumsynodum in ciuitate Baro, in qua affueruntadfuerunt ex diuersis partibus episcopi CXXXcentum triginta .".

Anno dominice incarnationis MXCIX, indictione VII, kalendas Decembris fuit eclipsis lune sero. Eodem anno IV kalendas Augusti Urbanus papa Rome defunctus est. Cui Rainerius cardinalis presbyter cardinalis natione Tuscus succedens, sublimatus est honore pontificali et Paschalis est papa nuncupatus, seditque annis XIXdecem et nouem mensibus sex.

Anno dominice incarnationis MC, indictione VIII; dux Roggerius Canusiam obsedit, cepitque illam ciuitatem retibus circum circa extensis. Eodem anno dux GothifredusGodifridus in Hierusalem mortuus est et Balduinus frater eius rex est constituitus.

" Hoc anno in mense Iulioiulio Boamundus exiens ab Antiochia cum CCC equitibus, cum Turcis bellum commisit ceciditque et comprehensus est et uinctus catenis. Equites uero eius omnes illic mortui sunt. Fertur autem fuisse paganos CXXIII miliamillia .".

Anno dominice incarnationis MCI indictione IX mense Iunii, Roggerius Sicilie comes defunctus est anno uite sue quinquagesimo primoLI comitatus autem eius anno XLI anno ab incarnatione Domini MC primo, indictione IX. Hic autem fuit miles egregius, moribus insignis atque famosus, iustitie tenax, suis suorumque opibus studens, suos enim ditabat. Fuitque pauperum nutritor, pius, in elemosinis largus, ecclesiarum Dei atque sacerdotum consulens. Huic autem successit filius [214r] eius Symon, qui paucis transactis annis mortuus est. Cui frater eius, predicti Roggerii comitis filius, Roggerius comes successit.

Hoc anno Raul Machabeoa Mulmachabeo Mons Caueosus mutatur.

Anno dominice incarnationis MCII indictione X Roggerius dux simul cum papa Paschali obsedit Beneuentum maximo cum exercitu, nec destitit donec eo qui tunc in eadem ciuitateciuitatem principabatur expulso, cepit ipsam ciuitatem et ipsius pape iuri ac potestati eam dimisit.

Hoc tempore Boamundus dimissus est et rediit in Antiochiam.

Anno dominice incarnationis MCV, indictione XIVXIII; dux Roggerius obsedit montem Sancti angeli cepitque ipsam ciuitatem et castellum eius mense OctobrisOctubris. Mense uero Decembris Boamundus a ciuitate AntiochiaAntiocia in Apuliam rediit profectusque , in Galliam anno sequenti duxit uxorem filiam Philippi Francorum regis nomine Constantiam, ex qua Boamundus ipse duos filios habuit; quorum quidem unus nominatus est Iohannes, qui puer mortuus est, alter uero dictus est Boamundus, qui patri suo successit.

Anno dominice incarnationis MCVI indictione XIV Riccardus princeps Capuanus defunctus est mense IuniiIanuarii anno sui principatus XIV. Cui princeps successit frater eius Robbertus. Eodem anno apparuit stella cometis magna a parte Occidentisoccidentis sero per totum mensem Februariifebruarii. Ipso quoque anno mense Iulii corpora sanctorum Pontiani pape et martyris et Eleutherii episcopi et martyris et Anastasii confessoris de [214v] Roma in Troiam Apulie ciuitatem translata sunt, quorum meritis uirtus Domini fuit ad sanandum multos infirmos.

Anno dominice incarnationis MCVII indictione XV dux Roggerius obsedit Luceriam Apulie ciuitatem cepitque eam mense Augusto.

Anno dominice incarnationis MCVIII indicione I Philippus Francorum rex obiit anno ex quo cepit regnare XLIX; cui Ludouicus filius eius successit in regnum. Eodem anno obiit Guido frater Roggerii ducis. Obiit quoque Guiscardus filius ipsius Roggerii ducis mense Augusti. Eo tempore Alexius Constantinopolitanus imperator mortuus est, et CaloiohannesCalo-iohannes filius eius illi in imperio illi successit. His autem temporibus Henricus filius Henrici imperatoris Alamanorum, monitus per legatos a Paschali papa, persecutus est eundem patrem suum, auferens ei omnem imperii potestatem. Quem postquam expulit obsedit. Non post multum uero temporis idem Henricus imperator mortuus est et obsessus anno imperii sui LXVII, et ipse filius eius regnum sibi suscepit.

Anno dominidominice incarnationis MCX indictione III stella cometis a parte septemtrionali circa polum uisa est tota nocte a sero usque mane per totum mensem Iunii.

Eodem anno mense Septembris domnus Alexander comes fecit Miliolongum hedificare castellum.

Anno incarnati uerbidominice incarnationis MCXI indictione IV Henricus filius Henrici imperatoris, Alamannorum rex, ingenti cum exerci[215r]tu Alamannorum et Suauorum Italiam uenit, plurisque rebus sibi compositis Nouariam ciuitatem sibi resistentem cepit eamque depopulatus est. Similiter et Ariciam. Cumque uelud pacificus Romam ueniret, Paschalis papa simul cum clero et populo Romano honorabiliter illum excepit in ecclesia beati Petri. Rex autem suorum militum caterua stipatus, post pacis osculum benedictionemque ab eo acceptam, dum ab eodem papa quod ipse per legatos sibi promiserat, optinere se non posse uideret, cepit ipsum papam cum omnibusomnnibus qui cum eo illic erant, atque per duos menses in custodia haberihabere fecit, propter inuestituram episcopatus per anulum et uirgam quam rex petebat. Et papa predecessoris sui Gregorii cognomento Ildeprandi, qui hoc inchoauerat negotium, statuta tenens, concedere sibi nullo modo uolebat. Tandem uero Paschalis, non tam terrore sui coactus, quam etiam suorum, eorum maxime qui sibi fideliores quidem esse uidebantur, suasu deceptus, sed et pro liberatione illorum qui cum ipso tenebantur, flexus, timens ne propter hoc rex ipse tirannice potestatis occasione inuenta et illos quos tenebat perimeret et plerumque Italie populum deuastaret, eameandem inuestituram regi concessit et pariter cum eo comunicans imperii coronam capiti eius imposuit. Rex itaque dimisso papa cum omnibus qui cum statim eo et pro eo capti erant [215v] statim accepta ab eo corona reuersus est. Eodem mense quo papa captus est, Roggerius dux morbo detentus Salerni diem clausit extremum mense Februarii anno ducatus sui XXVXXVI mense VI, etatis uero sue L, sepultusque est in ecclesia beati Mathei apostoli, quam pater eius in eadem ciuitate construxerat. Fuit autem Roggerius dux corpore insignis, moribus illustris, moderata gloria, ciuilis, affabilis, ecclesiarum gubernator, Christi sacerdotibus prebens humilem se prebens, clericos uehementer honorans, omnes ad se uenientes honorabiliter excipiens ac letos a se remittens, nutritor gentis, pacis amator, delinquentibus clemens, suis beneuolus, pacatuspacatos extraneis et cunctis amabilis atque largus in donis plurimis. Omnibus namque gratus ac commodus, et tam suis quam extraneis magis dilectioni quam timori se exhibere studebat. Eo quippe mortuo tantus luctus publicus fuit, ut omnes doluerint tamquamtanquam in propria orbitate. Cui Willelmus filius eius in honore ducatus eius successit. Post obitum uero ducis Roggerii die quarta decima Boamundus frater ipsius Roggerii ducis simili infirmitate in Apulia mortuus est sepultusque iuxta ecclesiam beati Sabini confessoris in ciuitate Canusia. Fuit autem Boamundus miles strenuus, corpore deducto, honorabilihonorabilis , animo constans, cautus eloquio, ingenio [216r] astutus, bellicosus, inquietus, semper impossibilia appetens, peritia atque uirtute in bello preualidus. Huic autem Boamundus filius eius una cum matre sua domna Constantia successit.

Anno Domini MCXII. Hoc anno mense Augusti Agerenum iterum ignis combustione uastatur.

" Anno Domini MCXIIIMCXIV indictione VIVII. Hoc anno mense IanuariiIanuario comprehensa est a Barensibus equitibus mater RobbertiRoberti comitis et in custodiamcustodia missa. Unde iratus comes Robertus fecit incidi oliuas et arbores etac uineas Barenorum. Tunc Barenses fecerunt sibi caput et dominum Risonum archiepiscopum, et ceperunt habere guerram cum predicto Roberto comite .".

Anno Dominidominice incarnationis MCXIV indictione VII Tancredus Marcisi filius cui Boamundus commendauerat Antiochiam mortuus est, et Roggerius filius Riccardi accepit Antiochie procurationem.

Anno ab incarnatione Dominidominice incarnationis MCXV indictione VIII apud Ciperanum in ecclesia sancti Paterni WillelmusWilielmus dux deuenit liggius homo pape Paschalis qui tunc sinodum celebrabat, et ipse papa statim per uexillum tradidit eidem duci totam terram cum honore ducatus, quemadmodum Gregorius papa concessit et tradidit eam duci Robberto Guiscardo apud ipsum Ciperanum, et quemadmodum Urbanus papa concessit Roggerio duci in ciuitate Melfia, et sicut idem Paschalis papa concessit et tradidit eidem duci Roggerio apud sanctum Trophimenem per illud idem donum atque consensum. In predicta quidem synodosinodo Landulfus Beneuentanus archiepiscopus ab ordine pontificalipontificalis deiectus est eo quod inobediens pape fuit, quique non post multum temporis largito munere in sede sua ab eodem papa restitutus est. Eodem anno mense Decembris in SyriaSiria ante Natalemnatalem Domini terre motus ita fuit magnus, quod Manistra [216v] et Marais ad solum usque et alie quam plures ciuitates et castella attritis hominibus, sed et pars ciuitatis Antiochie ac usque HierusalemIerusalem prostrate ceciderunt. Eodem anno mense Aprilis Ala ducissa mater Willelmi ducis defuncta est.

Anno incarnati uerbidominice incarnationis MCXVI, indictione IVIX; WillelmusWilielmus dux accepit uxorem nomine Gaitelgrimam filiam comitis Robberti de AriolaAirola.

" anno dominice incarnationis MCXVI; Eodem anno regina et Tancredus cum aliis multis, idest GoffridoGoffredo Britton et Unfredo Grauina, dominio et equitibus ut fertur usus ad CXX peditumque non exigua manu, audacter pergebant iuxta flumen Bradanum. Quibus comes occurrens Alexander cum suis ita detriuitdeteruit ac debellauit eos, ut Tancredus fuge liberaretur presidio et Britto GofredusGofridus, regina uero et, Unfredus cum multis aliis caperentur equitibus, omniaque eorum direptioni predeque data sunt. Regina uero ducta sub custodia est in Materam ciuitatem, in qua aliquanto peracto tempore retenta, dimissa est sub iureiurando ut reuerteretur in Materam et in Alexandri comitis custodia; setsed minime hoc impleuit. Insuper mense Maio cum CC equitibus et peditum turba terram uastauit Alexandri comitis Barensis .".

Anno dominice incarnationis MCXVII, indictione X; mense Aprilis in Uenecia, Liguria, Emilia atque Flamminia Italie prouinciis, in Gallia quoque TransalpinaTransalpinam, multorum domus contritis hominibus pluraque hedificiaedificia simul et ecclesie ingenti terre motu concusse ceciderunt. Eodem anno mense Iulio, XVII kalendas Augusti, feria IIa, luna in signo aquarii passa est eclipsim ab hora octaua noctis usque in matutinum.

Anno ab incarnatione Dominidominice incarnationis MCXVIII, indictione XI; terciotertio idus Decembris, feria IV, luna in signo geminorum passa est eclipsimeclipsin a quinta hora noctis usque in horam nonam horam noctis eiusdem. Eodem mense Decembris post solis occasum usque in tertiam horam noctis celum rubeum quasi ignis apparuit a septemtrionali parte usque ad arcton; sequenti uero mense Ianuarii PaschalisPascalis papa Rome defunctus est. Et Iohannes natione Gaietanus qui Romane ecclesie diaconus et cancellarius fuerat, statim a clero et populo Romano [217r] in Romani pontificatus honorem electus et Gelasius est papa dictus. Qui priusquam ordinaretur, propter Henrici Alamannorum imperatoris aduentum, qui tunc Romam festinus aduenerat, metum ipse Gelasius in ciuitate Gaieta secessit, ibique a cardinalibus qui eum secutisequti sunt ordinatus est et consecratus est; spreuerat enim predicti imperatoris assensum eiusque communionem. Imperator autem hoc uidens, conuocato populo Romano cum quibusdam clericis, iussit eligi in ordine summi pontificis quemdam Burdinum nomine, cui nomen impositum est Gregorius papa seditque in ecclesia beati Petri. Hic autem Burdinus prius in Toletana ecclesia HispanieIspanie archidiaconus fuit, de qua postea assumptus fuit episcopus in ciuitate Conimbro, et imposuit sibi nomen Mauricius; dehinc mortuo Bracarensi archiepiscopo, effectus est ipse ciuitatis eiusdem archiepiscopus, Paschali papa in hoc assensum prebente, non parui muneris gratia ab eo sibi collati. Hinc etiam nonnullis decursis temporibus, mortuo Tolletano archiepiscopo, Burdinus ipse largita prefato Romano pontifici auri copia petiit ab eo sibi eundem TolletanumToletanum archiepiscopatum. Paschalis autem accepta pecunia in honore petito assensum non prebuit. Unde Burdinus ipse Bracarensem archiepiscopatum omnino dimittens, imperatori Alamannorum adhesit. Paschalis itaque, post[217v]quam ei mandauit ut in archiepiscopatum sibi commissum rediret et ipse eius iussioni acquiescere nollet, eum ab omni sacerdotali ordine deposuit. Postea uero idem papa Paschalis excommunicauit eum pro eo quod contra suam iussionem in ecclesia beati Petri missam celebrauit. Eodem anno quo papa Gelasius ordinatus est mense Martii indictione XI in ciuitate Gaieta ipso Gelasio cum cardinalibus residente in episcopali ecclesia eiusdem ciuitatis, Willelmus dux liggius eius homo iure deuenit, et statim ipse papa per uexillum tradidit eidem duci totam terram suam cum honore sui ducatus dicens: Quemadmodum Gregorius papa tradidit illam Robberto Guiscardo auo tuo et sicut Urbanus papa eam Roggerio patri tuo tradidit et sicut Paschalis papa eidem Roggerio patri tuo prius illam et postea tibi tradidit, sic et ego trado tibi eandem terram cum honore ducatus per illud idem donum atque consensum. Eodem anno mense Aprilis Balduinus rex HierusalemIerusalem obiit, cui successit in regnum Balduinus cognomento de Rubaia. Ipso quoque anno mense Augusti mortuus est Alexius imperator Constantinopolitanus, successitque ei in imperium CaloGalo Iohannes filius eius.

Anno dominice incarnationis MCXIX indictione XII pridie kalendas Decembris luna passa est eclipsin a media nocte usque in matutinum. Eodem anno mense Ianuarii Gelasius papa postquam per annum unum Romanam gubernauit ec[218r]clesiam, cum esset in Gallie partibus defunctus est. Tunc cardinales qui cum eo ibi fuerant, elegerunt in ordine Romani pontificis archiepiscopum Uiennensem nomine Guidonem, uirum utique nobilem, quem Calixtum papam nuncupauerunt. Qui Romano pontificio sublimatus, post annum unum Romam uenit et papalem in Lateranensi palatio cathedram sedit. Anno quo Gelasius papa defunctus est mense Augusto Sarraceni inuaserunt Antiochiam. Contra quos Roggerius Riccardi filius Antiochie procurator cum militibus et peditibus quos tunc habere poterat exiens, atque cum Sarracenis dimicans propter impatientiam suam uictus ac mortuus est. Multitudo quoque christianorum cum eo mortua est; noluit enim expectare Balduinum regem HierusalemIerusalem qui cum maxima militum manu ueniebat in auxilium christianorum. Non post multos uero dies ipse rex cum suis uenit in Antiochiam et cum predictis Sarracenis qui terram ipsam occupauerant, bellum commisit eosque deuicit et Antiochiam in sua manu accepit.

" Hoc tempore mense Augusti regina Constantia comprehensa est a comite Alexandro et Grimoaldo Barense in IuuenatiaMenantia ciuitate et cum ea equites L traditione quorumdam ciuium .".

Anno dominice incarnationis MCXX indictione XIII mense Iunio Robbertus Capuanorum princeps defunctus est cui Iordanus frater eius successit in honore principatus ipsius. Mense Octobrisoctubris indictione XIV in Beneuenti palatio Willelmus dux deuenit liggius homo pape Calixti per directum contra omnes homines. Et ipse papa statim eidem duci donauit et concessit [218v] ac per uexillum tradidit omnem terram ipsius ducis cum toto honore ducatus ipsius dicens: " Ad honorem Dei et beati Petri apostolorum principis nec non et Pauli, fidelitatem quoque Romani pontificatus et nostram nostrorumque successorum canonice intrantium, donamus et concedimus tibi terram et omnem honorem, quemcunquequemcumque nostri predecessores, uidelicet papa NicolausNycolaus et Alexander atque Gregorius, donauerunt olim Robberto Guiscardo auo tuo ac deinde Urbanus papa et Paschalis eius successor donauerunt duci Roggerio patri tuo, idemque Paschalis postea atque Gelasius papa donauerunt tibi .". Eodem uero mense idem papa Calixtus Troiam uenit. AudiensqueAudiens itaque Willelmus dux eiusdem pontificis aduentum obuius festinanter extra ciuitatem aduenit cum primatibus suis. Cui uice stratoris ipse pedes iuxta sellam usque ad ecclesiam episcopatus eiusdem ciuitatis ingenti cum honore deduxit.

" Hoc tempore dux Guillelmus una cum Constancia regina et TancredoConstantia regnum Tancredum obsederunt castellum Sancte Trinitatis, quod situm est super flumen Basantum, et ceperunt illud in die dominica in palmis mense Aprilis .".

Anno dominice incarnationis MCXXI indictione XIV mense Iunii Calixtus papa cum multitudine armatorum obsedit Gregorium papam, cognomento Burdinum, qui secesserat in ciuitate Sutri; ab obsidione CallixtusCalixtus papa destitit, donec Burdinum cepit, captumque direxit in monasterium Sancte Trinitatis de Caua.

"Anno Domini MCXXII indictione XV mense Septembris. Hoc tempore Calixtus papaCallixtus peruenit usque Calabriam causa componende pacis inter ducem WilhelmumGuillelmum et comitem Rogerium Sicilie, quod minime potuit facere potuit. SetSed mense Februarii dux et Roggerius predictus Roggerius comes inter se paciscuntur, et acceptis a comite RoggerioRogerio septingentis equitibus exeredauit comitem Iordanum.

Anno Domini MCXXIII in mense Aprilis BalduinusBoamundus rex Hierosolime capitur a paganis dum rediret de Antiochia, setsed breui tempore dimittitur.

Hoc tempore in mense Iunio RoggeriusRogerius comes Sicilie cum turba non exigua equitum et peditum transfetauit in Calabriam et castellum Sancti Mauri nomine cepit et cremauit .".

Hic autem Calixtus papatum Romanum in pace et tranquillitate possedit et urbem Romanam in pace et tranquillitate possedit et urbem Romam pro sua uoluntate disposuit. Sedit autem in episcopatu Ro[219r]mano anni VII. Rome mortuusdefunctus est et honorifice sepultus.