Epistola

Reverendis in Christo et dilectis Guardiano et aliis fratribus conventus Victoriensis ac totius Custodiae patribus et dilectissimis fratribus frater Paschalis eiusdem salutem cum omni benedictione; non etiam immemor aliis nostris parentibus ac notis et amicis reverentiam filialem.

1. Noverit vestra sanctitas, patres dilectissimi, quod cum a vobis recessimus cum caro P. Fr. Gonsalvo Transtorna, profecti sumus usque ad Avinionem. Inde Generalis reverendi benedictione accepta, ivimus ad indulgentiam Assisii et post Vene[502]tiis ascendentes quamdam carracam transivimus per mare Adriaticum et post permare Pontum ad sinistram dimittentes Sclavoniam et ad dexteram Turquiam applicuimus Graeciam, scilicet Galatas iuxta Constantinopolim, et ibi invenimus P. Vicarium de Cathay in vicaria orientali. Inde ascendentes unum lignum per mare Nigrum, cuius profunditas est abyssus, profecti sumus usque ad Gazariam in vicaria aquilonari in imperio Tartarorum. Inde per aliud mare, cuius non est fundus, applicuimus Thanam.

2. Et quia ego citius accessi quam socius meus, cum Graecis in curribus equorum usque in Saray sum directus; socius autem meus cum quibusdam aliis fratribus usque ad Urganthum delatus est. Ego vero volebam secum ire, sed consilio habito, [503]prius linguam terrae illius volui addiscere et per Dei gratiam didici linguam camanicam et litteram viguricam, qua quidem lingua et littera utuntur per omnia ista regna seu imperia Tartarorum, Persarum, Chaldaeorum, Medorum et Cathay.

3. Sed socius meus reversus de Urganth ivit ad vos; ego autem ad vomitum abhorrens redire et gratiam Summi Pontificis desiderans obtinere, redire nolui, quia omnes fratres qui ad istas partes venimus, habemus indulgentiam illam quam habent euntes cum licentia Ierusalem, scilicet plenariam seu a poena et culpa, et perseverantibus usque ad finem corona dabitur vitae. Idcirco, patres mei, ex quo scivi linguam per Dei gratiam saepius praedicavi sine interprete verbum Dei tam saracenis quam etiam christianis schismaticis et haereticis. Et habui mandatum a Vicario meo qui praecedebat, quod visa littera, in meritum obedientiae salutaris perficerem peregrinationem quam ceperam.

4. Et cum iam ultra annum demoratus fuissem in praedicta Saray, civitate saracenorum imperii Tartarorum in vicaria aquilonari — ubi ante per annum quidam frater noster, Stephanus nomine, fuit passus venerabile martyrium per saracenos — inde ascendens in quoddam navigium cum Armenis per fluvium qui vocatur Tigris et per ripam maris, Vatuk nomine, [504]usque Saraschuk deveni per XII dietas. Inde ascendens currum camelorum, cuius equitatus terribilis est, 50a die in Urganth deveni, quae est civitas in fine imperii Tartarorum et imperii Persarum; quae civitas alio nomine vocatur Us, ubi est corpus beati Iob. Inde ascendens currus camelorum cum Agarenis, maledicti Machometi sequacibus, solus ego christianus inter ipsos cum quodam servitore, Ziquo natione, usque ad imperium Medorum veni Deo dirigente; ubi quae, qualia et quanta sum passus, Deus ipse scit et longum esset enarrare per litteram.

5. Quia enim Imperator Medorum per fratrem suum carnalem est interfectus, caravana saracenorum, cum qua ibam, detenta est per viam in civitatibus saracenorum timentibus guerram et suorum exspoliationem. Quapropter magnam traxi moram inter saracenos, quibus per dies plurimos praedicavi manifeste et aperte nomen Iesu Christi et eius Evangelium; et falsi eorum prophetae deceptiones et falsitates et caecitates explicando, detegendo et publica et alta voce latratus eorum confundendo; sed confidens in domino nostro Iesu Christo mo[504]dicum eos timebam, Spiritu Sancto confortante et illuminante; ubi ipsi observantes coram eorum mesquita me posuerunt in paschate eorum, ad quam mesquitam propter pascha de diversis partibus quam plures sunt congregati Cadini, Episcopi eorum, talisimani, id est ipsorum sacerdotes, cum quibus, Spiritu Sancto docente, de divinis et de falso suo Alcorano et doctrina per dies XXV in eodem loco, scilicet coram ianuis mesquitae, quam plurimum disputavi, ita ut semel in die panem cum aqua VIX comedere valebam. Sed Deo tribuente, Trinitas revelata praedicata fuit et ad ultimum per ipsos malis gratibus suis concessa, et gratias omnipotenti Deo, victoriam in omnibus habui ad laudem et honorem Iesu Christi et sanctae matris Ecclesiae. Ubi filii diaboli me primo tentaverunt promittentes feminas, virgines, aurum et argentum, possessiones, equos et boves et alia quaeque delectabilia huius mundi, ut me perverterent. Sed me omnes suas promissiones omnibus modis spernentem per duos dies lapidaverunt, ignem faciei et pedibus apposuerunt, barbam meam extraxerunt, contumelias, vituperia et opprobria quam plurima et diu intulerunt. Deus scit, qui est benedictus, per quem ego pauper sum gaudens et exultans in domino nostro Iesu Christo, quia sua pietate admirabili dignus fui talia pati pro nomine eius.

6. Ecce gratiose ductus sum in Amalech civitatem in medio imperio Medorum in vicaria Cathay. Et sic incipiens ab Urganth, quae est civitas ultima Persarum et Tartarorum, usque Amalech per viam V mensium moram gessi inter saracenos solus, verbo et exemplo et habitu publice nomen Iesu Christi portando, a quibus saepe toxicum recepi, in aqua positus fui, percussiones et alia, quae littera non contineret, passus fui. Sed Deo gratias in omnibus reddo, quia maiora horum exspecto pro nomine eius pati in remissionem meorum peccatorum, ut securus vadam ad regnum coelorum pietate divina. Amen.

7. Valete in domino Iesu Christo et orate pro me et pro his qui istam peregrinationem intendunt facere vel faciunt, quia Deo mediante peregrinatio haec utilis est ad profectum et fructum animarum multarum, et non curetis me videre nisi in istis partibus vel in paradiso, ubi est requies, consolatio et visitatio hereditaria nostra dominus noster Iesus Christus. Et quia ipse dixit : “Cum fuerit praedicatum Evangelium per universum mundum est consummatio saeculi”. Ergo fratres carissimi, meum est praedicare inter diversas nationes et peccatori reatum suum ostendere et viam salutis manifestare, sed Dei omnipotentis est gratiam suae conversionis infundere.

Datum in Amalech in festo S. Laurentii, anno Domini MCCCXXXVIII, in imperio Medorum.