To Willem and Caroline van Stockum-Haanebeek. London, between about Thursday, 16 October and Friday, 31 October 1873.

Londen Oct_ 1873

Beste Carolien en Willem,

Hartelijk dank
voor je brief van heden morgen,
dat was eene heerlijke verrassing,
ik ben blij het jelui zoo goed gaat.

Onze Anna is door haar Engelsch
examen gekomen & door dat
voor de handwerken, gij kunt
denken hoe zij & wij allen het heer-
lijk vinden.─ Pa & Moe hebben haar
voorgesteld om nog tot aanst.
April op school te blijven & dan het
Fransch te probeeren; maar als
zij het liever niet doet hoeft zij
niet.─ Ik zou zoo graag willen
dat er hier iets voor haar te
vinden was; gij weet wij daar
wel eens over gesproken hebben.─

Gij weet reeds dat Theo naar
den Haag komt, ik vind dat
eene goede verandering voor
hem, hoewel het hem moeite [2]
zal kosten, het mooie gezellige
Brussel te verlaten.─

Van je Pa heb ik eenigen tijd
geleden ook een brief gehad &
dien reeds beantwoord, gij zult
dus waarschijnlijk reeds gehoord
hebben dat het mij hier steeds
goed blijft gaan & ook een & ander
van mijne nieuwe woning
hebben vernomen.─

Wat gij van den winter zegt
is quite right, ik denk er ook
zoo over; ik voor mij weet
haast niet van welk jaargetijde
ik het meest houd; ik geloof van
allen even veel.─

Het is opmerkelijk dat de oude
schilders bijna nooit herfst geschil-
derd hebben & dat de moderne er
zulk eene bizondere voorliefde
voor hebben.─

Hierbij een paar kleine photogr.
die hoop ik naar je zin zullen zijn_
Hier heeft men bijna geen albums
zooals die in Holland, maar zoo- [3]
genaamde “scrapbooks” waarin
men de photographiën zet zooals
ik ze in dezen brief doe,
(daardoor komt het dat wij de photogr. hier onopgeplakt hebben)
hetgeen
voorheeft dat men allerlei for-
maten op het zelfde blad kan
schikken zoo als men wil.─ Ik
zou je aanraden je een soort
schrijfboek met wit papier aan
te schaffen & daar dezen in te zetten,
om mede te beginnen.─

“Un Baptême” is naar Anker, een
Zwitser, die allerlei sujetten
geschilderd heeft, allen even
fijn gevoeld & intiem.─

“Puritans going to church” is naar
Boughton, een der beste schilders
hier; een Amerikaan, hij houd
zeer veel & terecht van Longfellow,
ik ken 3 schilderijen van hem/ ge-
nomen uit “the Courtship of Miles
Standish”.─ Door het zien van
die Schijen ben ik er toe gekomen
Miles Standish & Evangeline
nog eens te lezen, hoe het komt
weet ik niet, maar ik heb nooit
geweten, dat het zoo mooi was
als ik het nu vind.─

“Le bon frère” is naar van Muyden/
een Zwitsersch schilder/ “encore
plus de modestie que de talent.”─ [4]
de Hr Post te s’Hage heeft dit schij _
Als ge eens bij ons in den winkel
komt vraag dan eens om zijn (v_ Muyden’s)
“Réfectoire” te zien.─ Van deze
photographie bestaan niet meer
dan 4 of 5 exemplaren daar het nega-
tief gebroken is.─ Laat het eens bij gele-
genheid aan Mr. Tersteeg zien.─
“La lune de miel” is naar Eugène
Feyen/ een der weinige schilders
die het intieme moderne leven
schilderen zooals het werkelijk
is, & er geen modeplaatjes van maken.
Die phot. “Der Wirthin Töchterlein” ken
ik en vind ik zeer mooi.─ Het
is goed dat gij Bouguereau mooi
vindt.─ Het is niet iedereen
gegeven het goede & schoone zoo
op te merken & te voelen als gij
doet.─ En nu ga ik eindigen,
ik sluit hier nog een schilderij
van den herfst in door Michelet.

Ik hoop gij dezen zult kunnen
lezen, ik heb maar voortgeschre-
ven zonder er aan te denken dat
men moet zorgen dat een
brief leesbaar is.─ à Dieu, het
beste Ulieden toegewenscht; veel
groeten in de Poten & als gij verdere
vrienden ziet.

Vincent.

Je vois d’ici une dame, je la vois
marcher pensive dans un jardin
peu étendu, & défleuri de bonne
heure, mais abrité, comme on
en voit derrière nos falaises en
France, ou les dunes de la Hollande.
Les arbustes exotiques sont déjà
rentrés dans la serre. Les feuilles
tombées dévoilent quelques
statues.─ Luxe d’art qui con-
traste un peu avec la très-simple
toilette de la dame, modeste,
grave, où la soie noire (ou grise)
s’égaye à peine d’un simple ru-
ban lilas.─

Parée de rien, on peut le dire,
elle n’en est pas moins élé-
gante.─ Elégante pour son mari
& simple au profit des pauvres.─
Elle atteint le bout de l’allée,
se retourne.─ Nous pouvons
la voir. Mais ne l’ai je pas vue
déja aux musées d’Amsterdam
ou de la Haye? Elle me rap-
pelle une dame de Philippe de
Champagne (NB. au Louvre) qui m’était [6]
entrée dans le coeur, si candide,
si honnête, suffissament intelligente,
simple pourtant, sans finesse
pour se démêler des ruses du monde.
Cette femme m’est restée trente
années, me revenant obstinément, m’in-
quiétant, me faisant dire “Mais comment
se nommait-elle? Que lui est-il arrivé?
a-t-elle eu un peu de bonheur? Et
comment s’est-elle tirée de la vie?”
Celle-ci me rappelle
encore un autre portrait, un van Dyck,
une pauvre dame, fort blanche,
maladive. Le pâle satin de sa
peau d’incomparable finesse, orne
un corps souffrant, qui mollit.─
Dans ses beaux yeux flotte une
grande mélancolie, celle de l’âge ─
des chagrins de coeur ─ du climat
aussi peut-être. C’est le regard
vague, lointain, d’une personne
qui a eu habituellement sous les
yeux le vaste Océan du Nord, la
grande mer grise, déserte,
sauf le vol du goëland.─

Jules Michelet

Les aspirations de l’automne.

London, Oct. 1873

Dear Caroline and Willem,

Many thanks for your letter of this morning. It was a wonderful surprise, I’m happy you’re doing so well.

Our Anna has passed her examinations in English and in needlework, you can imagine how delighted she and all of us are. Pa and Ma have suggested that she stay at school until next April, and in that case attempt French, but if she’d rather not she needn’t do it. I’d like it so much if something could be found for her here; we’ve talked about this before, as you know.

You already know that Theo is coming to The Hague, I think it a good change for him, even though it will be difficult for him [2] to leave beautiful, convivial Brussels.

I also received a letter from your Pa some time ago and have already answered it, so you’ll probably have heard that things are continuing to go well for me here, and also know a thing or two about my new lodgings.

What you say about winter is quite right, I think so too. I myself almost don’t know which season I like best; I believe all of them, equally well.

It’s striking that the old painters almost never painted the autumn and that the moderns have such a particular preference for it.

Herewith a couple of small photos which I hope will be to your liking. Here there are practically no albums like those we have in Holland, but rather so- [3]called ‘scrapbooks’ in which one puts photographs, as I’ve done in this letter (which explains why we don’t put the photos in mounts here), the advantage of which is that one can arrange all shapes and sizes on the same sheet however one wants. I would advise you to buy a kind of writing-book with blank pages and to put these in it, for a start.

‘A baptism’ is after Anker, a Swiss, who has painted all manner of subjects, all equally sensitive and intimate.

‘Puritans going to church’ is after Boughton, one of the best painters here; an American, he’s very fond of Longfellow, and rightly so. I know 3 paintings by him based on ‘The courtship of Miles Standish’. Seeing the paintings prompted me to read Miles Standish and Evangeline again, I don’t know why, but I never knew they were as beautiful as I find them now.

‘The good friar’ is after Van Muyden, a Swiss painter, having ‘as yet more modesty than talent’. [4] Mr Post in The Hague has this painting. If you visit our gallery ask to see his (Van Muyden’s) ‘Refectory’. There are no more than 4 or 5 copies of this photograph, because the negative is broken. Show it to Mr Tersteeg when you have the opportunity. ‘The honeymoon’ is after Eugène Feyen, one of the few painters who paint intimate modern life as it really is and don’t turn it into fashion plates. I know the photo of ‘The landlady’s daughter’ and I find it very beautiful. It’s good that you find Bouguereau beautiful. Not everyone is as capable as you are of noticing and feeling good and fine things. And now I’ll stop; I’m enclosing another picture of autumn, by Michelet.

I hope you’ll be able to read this; I just kept on writing without thinking that one should take care to make a letter legible. Adieu, I wish you both the best; many regards to those in the Poten and to any other friends you might see.

Vincent.

[5]

From here I see a lady, I see her walking, pensive, in a garden that is not very big and has lost its flowers quite early, but is sheltered, like the ones one sees behind our cliffs in France or the dunes of Holland. The exotic shrubs have already gone back into the greenhouse. The fallen leaves reveal some statues. A sumptuousness of art, which contrasts slightly with the very simple attire of the lady — modest, grave — the black (or grey) silk of which is barely brightened by a plain lilac ribbon.

Unadorned, this we can say, she is no less elegant. Elegant for her husband and simple for the benefit of the poor. She reaches the end of the avenue, turns. We can see her. But have I not seen her before in the museums of Amsterdam or The Hague? She reminds me of a lady by Philippe de Champaigne (NB in the Louvre), who had found [6] her way into my heart, so ingenuous, so honest, sufficiently intelligent, yet simple, without the subtlety to extricate herself from the snares of the world. This woman has remained with me for thirty years, obstinately returning to me, worrying me, making me say, ‘But what was she called? What became of her? Did she have a little happiness? And how did she manage to get through life?’ She reminds me of another portrait, a Van Dyck, a poor woman, very pale, unhealthy. The pale satin of her incomparably delicate skin clothes a sickly body, which is beginning to slacken. A great melancholy fills her lovely eyes, the melancholy of old age? Of heartbreaks, of the climate too, perhaps. It is the vague, distant look of someone who has lived within sight of the vast North Sea, the great grey sea, deserted but for the flight of the seagull.

Jules Michelet

Les aspirations de l’automne.